فصل هفدهم : عاريه
از امام باقر ( ع ) سؤال شد كه اگر انسان چيزى را به عنوان عاريه از ديگرى بگيرد ، سپس آن چيز از بين رفته و يا دزديده شود چه حكمى دارد ؟ ايشان فرمودند :
« إِنْ كَانَ أَمِيناً فَلَا غُرْمَ عَلَيْهِ »
« 1 » .
« اگر « گيرنده عاريه » امين بوده « و در امانت دارى بكوشد واهمال كارى نكند » او ضامن نخواهد بود . »
عاريه چيست ؟
1 - عاريه قراردادى است كه به موجب آن انسان چيزى را به طرفى ديگر مىدهد تا از آن بدون عوض استفاده كند وسپس آن را به او پس دهد .
2 - قرارداد عاريه نسبت به هر دو طرف جايز است ، به اين معنا كه مُعير « عاريه دهنده » حق دارد هر زمان كه خواست قرارداد را فسخ و مال عاريه را درخواست كند ، همانگونه كه به طريق اولى مُستعير « عاريه گيرنده » نيز مىتواند مال عاريه را هر زمان كه اراده كرد پس دهد .
ايجاب وقبول
3 - مهمترين ركن عاريه ، رضايت دو طرف است . به همين جهت ايجاب وقبول كه حاكى از رضايت دو طرف باشد ، شرط است .
ايجاب كه معمولًا از طرف عاريه دهنده صورت مىپذيرد ، هر گونه لفظى است كه آشكارا بر اراده معطوف به انعقاد چنين قراردادى دلالت كند مانند اينكه بگويد : « اين كتاب را به تو عاريه دادم » يا بگويد : « به تو اجازه مىدهم تا ازاين كتاب استفاده كنى » يا بگويد : « اين كتاب را بگير و از آن استفاده كن » وعبارات شبيه به اين .
از سويى قبول نيز هر گونه لفظى است كه دلالت بر موافقت به اين امر كند .
هامش
( 1 ) - وسائل الشيعة ج 13 ، أحكام العارية ، ص 237 ، باب 1 ، ح 7 . والاستبصار ج 3 ، باب 83 ، ص 124 .