فصل هفتم : جعاله
كسى به امام صادق ( ع ) عرضه داشت كه : چه بسا شخصى را امر مى كنيم تا زمين وخانه وغلام وكنيزى براى ما بخرد و در عوض ما براى او مزدى را به صورت جعاله در نظر مى گيريم ، پس امام فرمودند : اشكالى ندارد « 1 » .
جعاله چيست ؟
1 - جعاله عبارت است از پايبندى به پرداخت مزدى معين در ازاى يك عمل .
شخص پرداخت كننده مزد را در اصطلاح فقهى « جاعل » وشخص انجام دهندهى كار را « عامل » وكارمزد مورد نظر را « جُعل » مىگويند .
نمونههاى عينى
2 - جعاله مصداقهاى فراوانى دارد كه به برخى از آنها اشاره مىكنيم :
الف : پاداشهايى كه براى يابندگان مال ، انسان ، حيوان ، وسيله نقليه ، سند وياچيزهاى ديگرى از اين قبيل كه گم شده و يا به سرقت رفتهاند ، تخصيص مىيابند .
ب - جوايزى كه در ازاى دستاوردهاى علمى ، ادبى ، هنرى ، همچون نگارش يك رساله علمى ، حل يك مسأله علمى ، نقاشى كردن يك تابلوى زيبا ، به صحنهآوردن يك نمايش خوب و . . . تعيين مىشوند .
ج : جوايزى كه براى نفرات برتر درسى و كارى يا كارگران وكارمندان نمونه يا نفرات برگزيده از دانشمندان يا دانشجويان و مانند اينها قرار داده مىشود .
د : پاداشهايى كه براى ميزان معيّنى از كار كه فراتر از حد متوسط باشد ، در نظرگرفته مىشوند ، مثلًا پاداشى كه براى معلم سواد آموزى كه طى يك سال بتواند
هامش
( 1 ) - وسائل الشيعة ، ج 16 ، كتاب الجعالة ، باب 4 ، ص 114 ، ح 1 . والكافى ج 5 ، ص 285 ، والتهذيب ج 6 ، باب 93 ، ص 381 .