داراى حقّ تصرّف رضامندى خود را از قرارداد بيان كند ، قرارداد صحيح والزامآور خواهد بود .
چهار شرط ياد شده « بلوغ ، عقل ، اراده آزادانه ، حقّ تصرّف » بايد در تمام عقود همچون قرارداد فروش ، اجاره ، مضاربه ، مساقات ، مزارعه ، شركت ، صلح ، جعاله ، وكالت ، قرض ، رهن ، حواله ، ضمانت ، وديعه ، عاريه ، هبه و ديگر قراردادهايى از اين دست فراهم آيند .
4 - مورد قرارداد « يا شرايط عوضين » « 1 »
خداوند متعال مىفرمايد :
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصَابُ وَ الْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ « 2 » .
« اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، شراب و قمار و بتها و ازلام [ / نوعى بخت آزمايى ] ، پليد و از عمل شيطان است ، از آنهادورى كنيد تا رستگار شويد . »
فراهم آمدن شرطهاى معيّنى چون ماليّت ، حلّيّت ، اطلاق ، ملكيّت در مورد قرارداد « يعنى كالا وبها كه عقد قرارداد بر آن دو جارى مىشود » الزامى مىباشد .
1 - ماليّت
مورد معامله « چه بها باشد چه كالا » اگر از ارزش مبادله يا ماليّتى مشروع برخوردار نباشد ، نمىتوان بر آن عقدى جارى ساخت و در صورت مبادله مصداق مال اندوزى به ناحقّ محسوب خواهد شد . مانند بستن قرارداد بر چيزهاى نجس كه عقلا هيچ منفعت مشروعى براى آنها قايل نيستند و يا بر آلات قمار و يا كتابهاى ضلال وگمراه كننده ومواردى از اين دست .
2 - حلّيّت
قرارداد بستن بر سر موارد حرامى چون اموال غصبى و اموال دزدى يا اموال مصادره شده توسّط دادگاههاى غيرشرعى ، همچنين معامله بر سر مُسكرات « مشروبات الكلى » ،
هامش
( 1 ) - مراد از عوضين دو امر مبادله شده در قرارداد مىباشد همچون كالاو بها در قرارداد فروش - مترجم .
( 2 ) - سوره مائدة ، آيه 90 .