عقل خودتان را به كار بيندازيد و بينديشيد كه آيا اين كار صلاح است يا نه ؟ چنانچه در روايات داريم و علماى علم اخلاق هم گفتهاند ، عقل نظير چراغ اتومبيل است ، بلكه از اينهم بالاتر ، نظير فرمان ماشين است . اگر اتومبيل شما چراغ نداشته باشد ، موانع و دستاندازها را بر سر راه خود نمىبينيد و دير يا زود ، از راه منحرف مىشويد و اگر فرمان خراب باشد يا بطور صحيح از آن استفاده نكنيد ، همان قدم اول و دوم به سقوط كشيده مىشويد ، لذا تأكيد مىكنم كه اگر كسى بىفكر جلو برود و عقل خودش را به كار نيندازد ، يقين بداند كه به زودى ساقط مىشود و به هلاكت مىافتد . بكارگيرى عقل به اندازهاى در اسلام اهميت دارد و عظمت اين نعمت الهى به قدرى است كه آن را پيامبر باطن گفتهاند . در روايات مىخوانيم كه پروردگار عالم ، دو پيامبر براى هدايت نوع بشر در نظر گرفته است ، يكى پيامبر ظاهرى كه تعداد آنها را يكصد و بيست و چهار هزار ذكر كردهاند ، و ديگرى پيامبر باطنى كه همان عقل مردم است . « 1 » و نكته ى قابل توجه و دقت اينكه ، حتى موفقيت پيامبران ظاهرى هم در انجام رسالتش ، به وجود اين پيامبر باطن ، يعنى عقل بستگى دارد .
براى توجه بيشتر ، به نقل پارهاى از فرمايشات كوتاه ائمه اطهار ( ع ) درباره عقل مىپردازيم :
پيامبراكرم ( ص ) فرمودند :
ستون ( و مايه استوارى ) مرد عقل اوست و كسى كه او را عقل نيست ، دين ندارد . « 2 »
حضرت على ( ع ) در چند مورد مىفرمايد :
هامش
( 1 ) - قال ابوالحسن موسى بن جعفر ( ع ) :
. . . يا هشام ان الله على الناس حجتين : حجة ظاهرة و حجة باطنة ، فأمّا الظاهرة فالرّسل و الانبياء و الائمه ( ع ) ، و أما الباطنة فالعقول ، كافى / ج 1 ، ص 16 ، ذيل ح 12 .
قال الصادق ( ع ) : حجة الله علىالعباد ، النبى و الحجة فيما بين العباد و بين الله العقل ، كافى / 1 ، ص 25 .
( 2 ) - قوام المرء عقل و لادين لمن لاعقل له ، بحارالانوار / 1 ، 94 .