عقل دوست شايسته و پسنديدهاى است . « 1 » نعمتى برتر و بالاتر از عقل نيست . « 2 » عقل موجب اصلاح همه كارهاست . « 3 » عقل بسان درختى است كه ميوه آن سخاوت و حياست . « 4 » هيچ دارايى و ثروتى مانند عقل ، و هيچ تنگدستى و فقرى بالاتر از جهل نيست . « 5 » امام رضا ( ع ) فرمودند :
دوست و ياور هر كس عقل او و دشمنش جهل و نادانى اوست . « 6 » بحث عقل ، بحث مفصلى است ، لكن در اين مختصر ، بيش از اين نمىگنجد ، آنچه لازم است كه باز درباره ى اين عامل كنترلكننده تأكيد كنم ، اين است كه جوانان عزيز ! توجه داشته باشيد ، عقل شماست كه جلوى احساسات مفرط را مىگيرد و آن را كنترل مىكند ، عقل شماست كه جلوى غرور علمى بيجاى شما را مىگيرد و آن را به حد اعتدال مىرساند ، و بالاخره ، اين عقل شماست كه از تمايلات و غرائز سركش و بيچاره كننده جلوگيرى مىكند و آن را در راه اصلاح شما به كار مىبندد . از اينرو ، شكر نعمت بزرگى چون عقل ، ايجاب مىكند كه به بهترين وجه از آن استفاده كنيم و آن را در همه مراحل و شئون زندگى به كار گيريم .
عقلاگر غالب شود ، پس شدن فزون شهوت ار غالب شود ، پس كمتر است
از ملائك ، اين بشر در آزمون از بهائم ، اين بشر ، زان ابتر است « 7 »
هامش
( 1 ) - العقل صديق محمود ، غررالحكم / 107 .
( 2 ) - لا نعمة افضل من العقل ، غررالحكم / 841 .
( 3 ) - العقل مصلح كل امر ، غررالحكم / 18 .
( 4 ) - العقل شجرة ثمرها السخاء و الحياء ، غررالحكم / 44 .
( 5 ) - لاغنى مثل العقل و لافقر أشد من الجهل ، تحف العقول / 138 .
( 6 ) - صديق كل امرء عقله و عدوه جهله ، بحارالانوار / 1 ، 87 .
( 7 ) - مثنوى / دفتر ششم .