مورد موجود است . قرآنكريم در اوصاف روز قيامت مى فرمايد كه در آن روز از ظلم و زور خبرى نيست ، پارتىبازى و رشوهخوارى هم در آنجا يافت نمىشود و هر كس به سزاى عملش رسانده خواهد شد .
وَ اتَّقُوا يَوماً لاتَجْزي نَفْسٌ عَنْ نَفسٍ شَيأً وَ لا يُقْبَلُ مِنْها شَفاعَةٌ وَلا يُؤخَذُ مِنْها عَدلٌ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ
« 1 » « و بترسيد از روزى كه هيچكس چيزى ( از عذاب خدا ) را از كسى دفع نمىكند و نه از او شفاعتى پذيرفته و نه به جاى وى بدلى گرفته مىشود ، و نه يارى خواهند شد » .
اگر درست دقت كنيم ، خواهيم ديد كه اوصاف نفس لوامه يا وجدان اخلاقى نيز چنين است ، نه ظلم مىپذيرد ، نه پارتى را قبول مىكند و نه رشوه مىگيرد . مثلًا اگر خداى ناكرده ، يك جوان ، براى خانوادهاى مزاحمت تلفنى ( كه از بيماريهاى شايع اجتماعى ماست ) ايجاد كند ، اين وجدان اخلاقى و هشدارهاى بىامان اوست كه مرتباً بر آن جوان مزاحم ضربه مىزند و او را سرزنش مىكند ، تا جايى كه يا واقعاً جوان را از كار خود پشيمان سازد و تصميم بگيرد كه ديگر تكرار نكند ، و يا اينكه خود در اثر لگدكوب شدن و بىاعتنايى ، از كار بيفتد .
بنابراين ، جوانان بايد در گفتار وكردار و بطوركلى در همه شئون زندگى خويش ، وجود اين نعمت بزرگ را قدر بدانند و از اين وسيله هشداردهنده ، به نحو احسن استفاده كنند . ويژگى مهم ديگر وجدان اخلاقى ، آنست كه ، قبل از اينكه انسان ، وارد كارهاى خير شود ، او را تشويق و ترغيب مىكند ، و در پايان ، شخص را مورد تحسين قرار مىدهد و به او آفرين مىگويد ، اما در كارهاى بد ، كار برعكس است ، يعنى قبل از شروع كار به شما هشدار مىدهد ، اگر به اعلام خطر او توجه نكرده و وارد عمل شديد در حين عمل هم شما را تهديد مىكند و سرانجام در پايان كار به سرزنش شما مىپردازد ، لذا قرآنكريم ، وجدان اخلاقى را نفس لوامه مىنامد ، يعنى آن حالتى كه انسان را در كارهاى زشت ، سرزنش
هامش
( 1 ) - سوره ى بقره / 48 .