« لَيسَ مِنّا مَن لايُحاسِبُ نَفسَهُ فى كُلِّ يَومٍ » ؛ « 1 » يعنى شيعه نيست آن كه قانون مراقبه نداشته باشد ، آن كه حساب خود را هر روز رسيدگى نكند .
درباره قانون مراقبه هر كسى چيزى گفته است . مشهور در ميان علماى علم اخلاق اين است كه بعد از نماز صبحش ( معلوم است كه براى كسانى كه مى خواهند قانون مراقبه داشته باشند ، بايد بگوييم بعد از نماز شبش ، بعد از نماز صبح اول وقتش ) مقدارى با اين بُد جسمانى حرف مى زند كه به اين مى گوييم مشارطه و با آن شرط مىكند . به قول عوام ، خودمانى با نفس اماره صحبت مىكند . مى گويد : اى نفس اماره ! اگر تو حرف مرا نشنوى ، من جهنمى مى شوم ، من مى سوزم ، و تو هم مى سوزى . اگر از آنچه مى خواهم مواظبت نكنى ، اگر مركبى براى آن بُعد روحانى نشوى ، در دنيا بدبخت مى شويو در آخرت هم بدبخت تر مى شوى . اين كه من مى گويم ، از باب نمونه است . هر كسى در صحبت كردن ذوقى دارد ، مخصوصاً در حرفهايى كه دو تا رفيق با هم مى زنند . اگر يك رفيق بداند كه رفيق ديگرش لاابالى است ، بداند رفيق ديگرش نا جنس و خيانتكار است ، تلاش خودش را براى اصلاح مىكند . ولو اين كه بداند اصلاح نمى شود ، ولى تلاش خودش را مىكند .
ما مركب از روح و جسميم . از نظر روحى مى رسيم به جايى كه به جز خدا نداند . از نظر جسمى مى رسيم به « انَّ المُنافِقينَ فِى الدَّركِ الاسفَلِ مِنَ النّار » « 2 » روح و جسم ما در حقيقت ، دو رفيقند . تركيبشان را هم جز خدا احدى نمى داند . كسانى كه علمشان از خدا سرچشمه مى گيرد ، مى دانند ، اما به غير از خدا و كسانى كه علمشان از خدا
سرچشمه گرفته است ، هيچ كس نمى داند نحوه تركيب چيست . فلاسفه در باره اين نحوه تركيب بسيار صحبت كرده اند ، اما در آخر كار مى گويند نمى دانيم . مقدارى در تركيب اتحادى بحث كردند و مقدارى در تركيب امتزاجى ، اما در نحوه تركيبى اين دو ضد ، هيچ كس چيزى نمى داند . در هر صورت ، اين واقعيت هست كه بالاخره انسان
هامش
( 1 ) - محمد باقر مجلسى ، بحارالانوار ، ج 1 ، ص 152 ، روايت 30
( 2 ) منافقين در پايين ترين دركات دوزخ قرار دارند و هرگز ياورى براى آنها نخواهى يافت . ( نساء / 145 )