اگر كسى حاجت مهمى داشته باشد ، چه نمازى بخواند . اگر كسى گرفتار باشد ، چه جور توسل كند . مفاتيح محدث قمى پر از اين چيزهاست . به تواتر معنوى ثابت شده كه نماز خواندن براى حاجت ، صحيح است . ثواب هم دارد ، اما اين نماز صحيح كه ثواب هم دارد ، اين نماز صحيح كه ممكن است انسان را بهشتى هم بكند ، نمى تواند براى انسان بُراق بشود ؛ نظير نماز استيجارى است . نماز استيجارى صحيح است . نماز استيجارى ثواب دارد . در روايات مى خوانيم كه در نماز استيجارى ، نه ثواب براى آن كسى است كه نماز مى خواند . در روزه استيجارى ، نه ثواب براى آن كسى است كه روزه گرفته و يكى براى كسى است كه برايش نماز مى خواند . او برىء الذمه مىشود ، علاوه بر اين
كه برىء الذمه مىشود ، ثواب هم مى برد . عمل صحيح است ، اما اين نماز استيجارى نمى تواند براى انسان بُراق بشود ؛ مثل نماز شب .
اگر بخواهيم كه گفتار ما ، كردار ما و افكار ما بُراق ما شود و همانطور كه پيغمبر اكرم عروج كردند و به جايى رفتند كه به جز خدا نداند ، ما هم با نمازمان كه
« الصّلوةُ مِعراجٌ المؤمِنِ »
« 1 » عروج كنيم و به جايى برسيم كه به جز خدا نداند . اگر اين را مى خواهيم ، با داعى دنيا نمى شود .
منزل دوم و سوم : خوف و رجاء
مرتبه دوم يا شهر دوم ، شهر خوف و رجاء است . يعنى گاهى انسان از عذاب خدا مى ترسد و نماز مى خواند . مىشود گفت 99 در صد مردم چنيناند . اگر پروردگار عالم جهنم نداشت ، مردم نماز نمى خواندند ، روزه نمى گرفتند ، عموم مردم خمس نمى دادند ، زكات نمى دادند و گناه مى كردند . اين خوف است كه جلوى انسان را مى گيرد . لذا مى بينيد كه
قرآن شريف به خوف بيشتر اهميت مىدهد ؛ چون كاربردش بيشتر است و براى اين كه ، حالت يأس براى انسان نياورد ، به ما گفتند كه بين خوف و رجاء باشيد . لذا مى بينيد آن آياتى كه
هامش
( 1 ) - محمد باقر مجلسى ، بحارالانوار ، ج 82 ، ص 303 .