مفترس است » ، اصالة الظهور و اصالة الحقيقة ، از اصول عقلايى هستند و ربطى به مقام دلالت لفظ ندارند . آنچه به لفظ مربوط است ، اين است كه اسد براى حيوان مفترس وضع شده و به دلالت وضعى بر حيوان مفترس دلالت مىكند . امّا اين كه اگر متكلّم گفت : « رأيت أسداً » و قرينهاى نياورد ، كلام او حمل بر ارادهء معناى حقيقى مىشود ، ربطى به لفظ ندارد . اين يك مسألهء عرفى و عقلايى است . به عبارت ديگر :
كلمهء « رقبه » از كلمهء « اسد » بالاتر نيست . اسد داراى معناى حقيقى و معناى مجازى است ولى در عين حال ، در رابطه با تطبيق مفاد لفظ بر مراد مولا ، اصالة الظهور - كه اصل عقلايى است - بايد دخالت كند و اگر ما اين اصل عقلايى را نداشته باشيم ، بايد بگوييم : « لفظ مولا ، حيوان مفترس را گفته ولى مرادش براى ما معلوم نيست » . در ما نحن فيه نيز اگرچه در مورد « رقبه » - خواه مطلق باشد يا مقيّد - مجازيّتى در كار نيست ، ولى در رابطه با تطبيق مفاد لفظ بر مولا ، مقدّمات حكمت دخالت كرده و مىگويد : از اين كه مولا در مقام بيان تمام مراد است ، پى مىبريم كه مطلق رقبه را اراده كرده است . بنابراين منشأ ظهور مذكور در باب اطلاق ، عبارت از مقدّمات حكمت است و اگر ما مقدّمات حكمت را كنار بگذاريم ، راهى براى استفادهء اين ظهور نداريم . در نتيجه مقدّمهء اوّل را نمىتوان انكار كرد .
مقدّمهء دوّم : در كلام مولا قرينهاى بر تقييد وجود نداشته باشد « 1 »
در ارتباط با اين مقدّمه نيز در دو جهت بايد بحث كرد :
جهت اوّل : آيا مقصود از « قرينه بر تقييد » چيست ؟
در اينجا دو احتمال وجود دارد :
هامش
( 1 ) - مرحوم آخوند از اين مقدّمه به « انتفاء ما يوجب التعيين » تعبير كرده است . كفاية الاصول ، ج 1 ، 384