تعقّب عامّ به ضميرى كه به بعض افراد عام برمىگردد
بحث در اين است كه اگر به دنبال عامّ ، ضميرى بيايد كه به بعض افراد عامّ برمىگردد ، آيا اين امر موجب تخصيص عامّ است ؟ تحرير محلّ نزاع براى روشن شدن محلّ بحث ، بايد دو جهت را مورد توجه قرار داد : جهت اوّل : عنوانى كه در اينجا اجمالًا مطرح شد ، داراى دو صورت است و تنها يك صورت آن مىتواند در محلّ نزاع داخل باشد : صورت اوّل : در كلام يك حكم وجود داشته باشد ولى براى بيان موضوع اين حكم ، دو جور تعبير به كار رفته . يك تعبير به نحو عموم و يك تعبير به واسطهء ضميرى كه به بعض افراد عام برمىگردد . ولى عام و آن ضمير - روى هم رفته - به عنوان موضوع براى حكم واحد مىباشند . مثلًا اگر فرض كنيم در دليلى اين گونه وارد شده باشد : « المطلّقات أزواجهنّ أحقّ بردّهنّ » در اينجا بيش از يك حكم مطرح نيست و آن عبارت از « احقّ بودن زوج در رابطه با برگرداندن زوجه به زندگى زناشويى » است امّا در موضوع اين حكم ، عنوان « المُطَلَّقات » مطرح شده ، كه جمع محلّى به « ال » است و - وضعاً يا عرفاً - مفيد عموم است و همهء مطلّقات - خواه به طلاق رجعى باشد يا