كه در « أعتق الرقبة » اگر شك كنيم كه آيا قيد ايمان مدخليت دارد يا نه ؟ چنانچه مقدّمه يا مقدّمات حكمت تماميت داشته باشد ، اصالة الاطلاق را جارى مىكنيم .
كلام مرحوم آخوند :
مرحوم آخوند ثمرهء دوّم را نسبت به بعضى از قيود مىپذيرند و نسبت به بعضى ديگر نمىپذيرند . البته مقسم هر دو قيد عبارت از قيودى است كه مشافهين واجد آنها بودهاند و ما فاقد آنها هستيم . ايشان مىفرمايند : قيود بر دو قسم است : قسم اوّل : قيودى كه احتمال فقدان در آنها راه ندارد . يعنى قيودى نيست كه نسبت به بعضى از مشافهين حاصل باشد و نسبت به بعض ديگر حاصل نباشد . مثل حضور پيامبر صلى الله عليه و آله ، كه براى همهء مشافهين حاصل بوده است . اين گونه نبوده كه بعضى از مخاطبين و مشافهين واجد اين نعمت بوده و بعضى فاقد آن باشند . و يا حتى نسبت به يك نفر از مشافهين - با وصف اين كه مخاطب است - در زمانى اين قيد وجود داشته و در زمان ديگر وجود نداشته باشد . تمام كسانى كه در مجلس پيامبر صلى الله عليه و آله حضور داشتهاند ، تا زمانى كه مخاطبه تحقق داشته واجد صفت حضور پيامبر صلى الله عليه و آله بودهاند .
مرحوم آخوند در رابطه با اين قسم از قيود ثمره را مىپذيرد ، زيرا اگر احتمال دخالت اين قيد در وجوب نماز جمعه وجود داشته باشد و خطاب هم اختصاص به مشافهين داشته باشد ، ما راهى براى اثبات وجوب نماز جمعه براى خودمان نداريم . نه خطاب به طور مستقيم شامل حال ما مىشود و نه قاعدهء اشتراك مىتواند وجوب نماز جمعه را براى ما ثابت كند ، زيرا عنوان ما مغاير با عنوان مشافهين است . آنان از نعمت حضور