مطلق نيست تا كسى بيايد مطلق را بر دو قسم تقسيم كند . بلكه اختلاف در رابطه با چيزى است كه ارتباط با مطلق پيدا مىكند . آيا آن چيز حكم تكليفى است يا حكم وضعى يا خبر - مثل جاءني الرجل - و يا اين كه يك عرض است ؟ در « الإنسان ضاحك » كه ضاحك عرض خاص براى انسان است ، معنايش اين است كه اين عرض خاص براى اين طبيعت ثابت است و ما در مقام تفسير مىگوييم : « در ضمن هر فردى كه تحقّق پيدا كند » ولى اين تفسير ، مفاد « الإنسان ضاحك » نيست . نتيجهء بحث : از آنچه گفته شد معلوم گرديد كه در عين اين كه تقسيم اطلاق به بدلى و شمولى ، تقسيم ناتمامى است ولى ما نمىتوانيم وجود فرق بين « الصلاة واجبة » و « الصلاة معراج المؤمن » را انكار كنيم و اين فرق در ارتباط با چيزى است كه به مطلق تعلّق گرفته است .
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 168
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص١٦٨