صعود الأبدان العنصريّة اليها ، و هذا عند البعض و اكثر اظهار العجائب و الغرائب من الأنبياء و الأولياء للوصول إلى هذا العالم و معرفة مظاهره و خواصّه الذي فيه جابلق و جابرص و هور قليا ذات العجائب ، و هذه أسماء مدن في عالم المثال ، و قد نطق به الشارع عليه السّلام إلّا أنّ جابلق و جابرص مدينتان من عالم عناصر المثل و هور قليا من عالم أفلاك المثل » .
شيخ أجل سعدى در آغاز باب اوّل گلستان گويد :
نيم نانى گر خورد مرد خداى * بذل درويشان كند نيم دگر
هفت اقليم ار بگيرد پادشاه * همچنان در بند اقليم دگر
آيا از اقليم دگر همين هشتم را خواسته است ، و يا اين كه بمتعارف محاورت مردم است كه مبالغت آز پادشاه را به اين عبارت تعبير كرده است چنان كه نظائر آن در نظم و نثر بسيار است ؟
علاوه اينكه پادشاه در مقابل مردم خداى است ، و چنين كسى كه مرد خدا نيست با آن شهرهاى نورى عالم مثال سنخيت ندارد ، او بايد بوادى برهوت عالم مثال برود كه امام صادق عليه السّلام فرمود : إنّ عدوّنا إذا توفّي صارت روحه إلى وادى برهوت فأخلدت في عذابه و أطعمت من زقّومه و أسقيت من حميمه فاستعيذوا باللّه من ذلك الوادي « 1 » ، به همين مضمون و قريب به آن روايات ديگر است كه بايد در آنها بحث و فحص شود فتدبّر .
چنان كه در شرح حكمت اشراق جابلق و جابلس دو شهر عالم عناصر و هور قليا از عالم عناصر و هور قليا از عالم افلاك در مثال اكبر دانسته شد ، متأله سبزوارى نيز در اصل چهارم جواب مسائل فاضل تبّتى كه در اثبات عالم مثال نگاشته ، گويد :
و لعدم قيام صور عالم المثال بالموادّ يقال لها المثل المعلّقة ، و عند حكماء الفرس يسمّى
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار - ج 11 - ص 129 چاپ كمپانى