كرده است اصطلاح خود آن جناب است و بقول طلّاب علوم لا مشاحّة في الإصطلاح و انطباق آن به نحوى با دهر باصطلاح مشهور خالى از دغدغه نيست بلكه با صريح گفتار او مخالف است .
دهر در لغت بمعنى زمان و روزگار دراز و هميشه است ، و در برخى از روايات و ادعيه حق تعالى به اسم دهر خوانده شده است ؛ لذا صفى پورى در مادّه - د ه ر - « منتهى الأرب في لغة العرب » دهر را يكى از نامهاى خداى سبحان مىداند و عبارتش اين است : دهر بالفتح يكى از اسمهاى الهى است جلّ شأنه ، و في الحديث لا تسبّوا الدهر فانّ اللّه هو الدهر . و خبر را طريحى در دهر مجمع البحرين اينچنين نقل كرده است : لا تسبّوا الدهر لأنّ الدهر هو اللّه .
ابو داود در آخرين خبر سنن باسنادش از پيغمبر اكرم - ص - روايت كرده است كه : يقول اللّه عزّوجلّ يؤذيني ابن آدم يسبّ الدّهر و انا الدهر ، بيدى الأمر ، أقلّب الليل و النهار .
مولى صدرا صاحب اسفار در آخر فصل سى و سوم مرحله هفتم اسفار « 1 » پس از نقل آراء فلاسفه از شفاء در زمان كه بعضى زمان را واجب الوجود دانستند ، در بيان و تفسير و تأويل اين قول گويد : « و من ذهب إلى أنّ الزمان واجب الوجود اراد به معنى أجلّ و ارفع مما فهمه الناس ، و قد ورد في الحديث لا تسبّوا الدهر فان الدهر هو اللّه تعالى . و في الأدعية النبويّة : يا دهر يا ديهور يا ديهار يا كان يا كينان يا روح .
نظير روايت مذكور در دهر اين روايت است كه عين القضاة همدانى در تمهيدات « 2 » آورده است كه از مصطفى ( ص ) بشنو كه گفت : لا تسبّوا الريح فإنّها من نفس الرّحمن .
هامش
( 1 ) . ط 1 رحلى ، ج 1 - ص 240
( 2 ) . ص 147 و 166