آنچه به مهاجران داده شده احساس نمىكنند و آنها را بر خود مقدم مىدارند هر چندخودشان بسيار نيازمند باشند ؛ كسانى كه از بخل و حرص نفس خويش بازداشته شدهاند رستگارانند !
شأن نزول :
محبّت خالص
مفسران در شأن نزول اين آيه ، داستانهاى متعددى نقل كردهاند ، « ابن عباس » مىگويد : پيغمبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله روز پيروزى بر يهود « بنىنضير » به انصار فرمود :
« اگر مايل هستيد اموال و خانههايتان را با مهاجران تقسيم كنيد ، و در اين غنائم با آنها شريك شويد ، و اگر مىخواهيد اموال و خانههايتان از آن شما باشد و از اين غنائم چيزى به شما داده نشود » ؟ !
انصار گفتند : هم اموال و خانههايمان را با آنها تقسيم مىكنيم ، و هم چشم داشتى به غنائم نداريم ، و مهاجران را بر خود مقدم مىشمريم ، آيهء فوق نازل شد و اين روحيهء عالى آنها را ستود . « 1 »
در حديث ديگرى مىخوانيم : كسى خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله آمد عرض كرد : گرسنهام ، پيغمبر صلى الله عليه و آله دستور داد از منزل غذائى براى او بياورند ، ولى در منزل حضرت غذا نبود ، فرمود : چه كسى امشب اين مرد را ميهمان مىكند ؟ مردى از انصار ، اعلام آمادگى كرد ، و او را به منزل خويش برد ، اما جز مقدار كمى غذا براى كودكان خود چيزى نداشت ، سفارش كرد ، غذا را براى ميهمان بياوريد ، و چراغ را خاموش كرد و به همسرش گفت : كودكان را هر گونه ممكن است چاره كن تا خواب روند ، سپس زن و مرد بر سر سفره نشستند و بى آن كه چيزى از غذا در دهان بگذارند دهان خود را تكان مىدادند ، ميهمان گمان كرد آنها نيز همراه او غذا مىخورند ، و به مقدار كافى خورد و سير شد ، و آنها شب گرسنه خوابيدند ، صبح خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله آمدند
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « بحار الانوار » ، ج 19 ، ص 162 ؛ « تفسير ثعالبى » ، ج 5 ، ص 410 .