فوق ) نازل شد و به آنها پاسخ گفت كه : اين يك دستور خاص الهى بود . محاصره چند روز طول كشيد ، و پيامبر صلى الله عليه و آله براى پرهيز از خونريزى به آنها پيشنهاد كرد سرزمين « مدينه » را ترك گويند و از آنجا خارج شوند ، آنها نيز پذيرفتند ، مقدارى از اموال خود را برداشته و بقيه را رها كردند ، جمعى به سوى « اذرعات شام » و تعداد كمى به سوى « خيبر » و گروهى به « حيره » رفتند ، و باقيماندهء اموال و اراضى و باغات و خانههاى آنها ، به دست مسلمانان افتاد . هر چند تا آنجا كه مىتوانستند ، خانههاى خود را به هنگام كوچ كردن تخريب كردند .
و اين ماجرا بعد از غزوهء « احد » به فاصلهء شش ماه ، و به عقيدهء بعضى بعد از غزوهء « بدر » به فاصلهء شش ماه اتفاق افتاد . « 1 »
* * *
( ( 6 ) ) وَ ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَما أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَ لارِكابٍ وَ لكِنَّ اللَّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلى مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( ( 7 ) ) ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى فَلِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ كَىْ لايَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِياءِ مِنْكُمْ وَما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ
و آنچه را خدا از آنان ( / از يهود ) به رسولش بازگردانده ( و بخشيده ) چيزى است كه شما براى به دست آوردن آن ( زحمتى نكشيديد ، ) نه اسبى تاختيد و نه شترى ؛ ولى خداوند رسولان خود را بر هر كس بخواهد مسلط مىسازد ؛ و خدا بر هر چيز تواناست !
آنچه را خداوند از اهل اين آبادىها به رسولش باز گرداند از آن خدا و رسول وخويشاوندان او و يتيمان و مستمندان و در راهماندگان است ، تا ( اين اموال عظيم ) در ميان ثروتمندان شما دست به دست نگردد . آنچه را رسول خدا براى شما آورده بگيريد
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيات مورد بحث ؛ « تفسير على بن ابراهيم قمى » ، ج 2 ، ص 358 ؛ « قرطبى » و « نور الثقلين » ذيل آيات مورد بحث ( با اقتباس و تلخيص ) .