36 / 52
گويند اى واى بر ما كه برخيزانيد ما را از خوابگاه ما آرى اين همانست كه وعده داده بود خداى تعالى . و راست گفتند پيغامبران ( 52 )
36 / 53
نباشد اين واقعه مگر نعره تندى پس ناگهان ايشان جمع آورده نزديك ما حاضر كرده شده باشند ( 53 )
36 / 54
پس امروز ستم كرده نخواهد شد بر هيچكس هيچ ستمى و جزا داده نخواهد شد الا بحسب آنچه مىكرديد ( 54 )
36 / 55
هر آئينه اهل بهشت امروز در كارى هستند شادانند ( 55 )
36 / 56
ايشان و زنان ايشان در سايهها بر تختها تكيه زده نشينند ( 56 )
شرح
قالُوا يا وَيْلَناگويند اى واى بر مامَنْ بَعَثَناكه برانگيخت ما رامِنْ مَرْقَدِنااز گورهاى ما ملائكه جواب دهندهذااين استما وَعَدَ الرَّحْمنُآنچه وعده داده بود خداى از بعث و نشور و شما مىگفتيد متى هذا الوعدوَ صَدَقَ الْمُرْسَلُونَو راست گفتند پيغمبران در باب بعث و جزا آنچه گفتند و شما باور نكرديدإِنْ كانَتْنبود اين واقعهإِلَّا صَيْحَةً واحِدَةًمگر يك نعره كه آن نفخه اخير است يعنى به مجرد يك نفخه زنده شوندفَإِذا هُمْپس آنگاه ايشانجَمِيعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَهمه ايشان نزديك ما حاضرشدگانندفَالْيَوْمَپس امروز كه روز جزاستلا تُظْلَمُ نَفْسٌستم كرده نشود هيچ نفسىشَيْئاًچيزى را از جزاى كردار خود نه از ثواب ايشان بكاهند و نه زيادت كنند عقوبت ايشان از آنچه مستحق درمانندوَ لا تُجْزَوْنَو پاداش داده نشويد اى اهل محشرإِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَمگر آن چيزى را كه بوديد كه مىكرديد از خير و شرإِنَّ أَصْحابَ الْجَنَّةِبه درستى كه اصحاب بهشتالْيَوْمَآن روزفِي شُغُلٍدر كارى باشندفاكِهُونَشادان و نازان و ميوهخوران و لذّتگيرندگان و آن كار افتضاض ابكار است يا سماع يا زيارت يكديگر يا مهمانى خداى بودن يا مشغول باشند ايشان به تنعم و فارغ باشند از تامل در مهم دوزخيان و انواع تعذيبات ايشان يا خداى تعالى مشغول گرداند ايشان را به چيزى كه فراموش كنند آن كسانى كه ايشان در دوزخ باشند چه ياد كردن ايشان موجب تنغص عيش است در بحر الحقائق گويد كه مر او از اصحاب جنّت طالبان بهشتاند كه مقصد ايشان نعيم جنان بوده حق سبحانه ايشان را به تنعم مشغول گرداند و اين حال اگرچه نسبت با دوزخيان از جلائل نعم است اما نسبت با طالبان حق بهغايت فرود مىنمايد و ازينجا بسرّ اكثر اهل الجنة البله پى مىتوان برد و گويند اين آيت نزد شبلى قدس سره ، خواندند شهقه زد و بىهوش شد و چون با خود آمد گفت بيچارگان اگر دانند كه بچه از كه مشغول ماندهاند فى الحال در ورطه هلاكت مىافتند در كشف الاسرار شيخ الاسلام انصارى نقل مىكنند كه مشغولى به نعمت بهشت از آن عامه مؤمنان است آقا مقربان حضرت از مطالعه شهود و ملاحظه نور وجود يك لحظه به نعيم بهشت نپردازند رباعى روزى كه مرا وصل تو در چنگ آيد از حال بهشتيان مرا ننگ آيد در بىتو بصحراى بهشتم خوانند صحراى بهشت بر دلم تنگ آيدهُمْايشان يعنى اصحاب جنّتوَ أَزْواجُهُمْو زنان ايشان از اهل دنيا يا حور عينانفِي ظِلالٍدر سايه قصور يعنى در موضعى از حرارت آفتاب دورعَلَى الْأَرائِكِبر تختهاى آراستهمُتَّكِؤُنَتكيهزدگان باشند و اتكاء بر تخت دليل تنعم است .