34 / 29
و مىگويند كى بوجود آيد اين وعده اگر شما راستگوئيد ( 29 )
34 / 30
بگو شما را است وعده روزى كه بازپس ننمائيد ازان ساعتى و نه پيش دستى كنيد ( 30 )
34 / 31
و گفتند كافران يعنى مشركان هرگز باور نداريم اين قرآن را و نه آن كتاب را كه پيش از وى بود و تعجب كنى اى بيننده اگر به بينى چون ستمكاران ايستاده كرده شوند نزديك پروردگار خويش بازمىگرداند بعض ايشان بسوى بعض سخن را يعنى جواب و سؤال كنند مىگويند آنان كه ناتوان گرفته شد ايشان را به آنان كه سركشى كردند اگر نمىبوديد شما هر آئينه ما مسلمان مىشديم ( 31 )
34 / 32
گفتند سركشان به ناتوانان آيا ما بازداشتيم شما را از هدايت بعد از آنكه آمد بشما بلكه شما بوديد گناهكار ( 32 )
شرح
وَ يَقُولُونَو مىگويند از فرط جهالتمَتىكى باشدهذَا الْوَعْدُاين وعده عذاب يا قيام قيامتإِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَاگر هستيد شما راستگويان يعنى رسول و مؤمنانقُلْ لَكُمْبگو مر شما رامِيعادُ يَوْمٍوعده روزى است كه چون برسدلا تَسْتَأْخِرُونَبازپس نيائيدعَنْهُاز ان روزساعَةًمقدار اندك از زمانوَ لا تَسْتَقْدِمُونَو پيشى نگيريد بدان آوردهاند كه كفار مكّه اهل كتاب را از احوال پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم پرسيدند ايشان گفتند ما در كتب خود نعت او خواندهايم و او پيغمبر ص به حق است ابو جهل و امثال او گفتند ما بكتب شما نيز ايمان نداريم و اين آيت نازل شد كهوَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُواو گفتند آنان كه نگرويدند مر اهل كتاب را كهلَنْ نُؤْمِنَايمان نداريمبِهذَا الْقُرْآنِبه اين قرآن كه بر محمد ص فرومىآيدوَ لا بِالَّذِيو نه بدان كتاب كه فرود آمده استبَيْنَ يَدَيْهِپيش ازووَ لَوْ تَرىو اگر ببينىإِذِ الظَّالِمُونَچون ستمكاران يعنى مشركانمَوْقُوفُونَبازداشتگان باشندعِنْدَ رَبِّهِمْنزد پروردگار خود يعنى در موقف محاسبه هر آئينه ببينى امرى صعب و كارى پرهوليَرْجِعُ بَعْضُهُمْبازمىگردانند برخى از ايشانإِلى بَعْضٍ الْقَوْلَبسوى برخى ديگر از ايشان سخن را يعنى محاوره مىكنند و سخن بر همديگر مىگرداننديَقُولُ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوامىگويند آنان كه زبون گرفتگان بودند يعنى تابعان و پس روانلِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوامر آنان را كه از قول حق سركشى مىكردند يعنى پيشوايان و بزرگان رالَوْ لا أَنْتُمْاگر نهبوديد شما يعنى اضلال و اغواى شما نمىبودندلَكُنَّا مُؤْمِنِينَهر آئينه مىبوديم ما گرويدگان اما شما ما را گمراه كرديد و از ايمان باز داشتيدقالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُواگويند آنان كه گردنكشى كرده بودندلِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوامر آنان را كه در دنيا زبون و بيچاره گرفته بودندأَ نَحْنُ صَدَدْناكُمْآيا ما بازداشتيم شما راعَنِ الْهُدىاز قبول ايمان و هدايتبَعْدَ إِذْ جاءَكُمْپس از آنكه آمد بشمابَلْ كُنْتُمْبلكه بوديد شما بنفس خودمُجْرِمِينَگناهكاران و شركآرندگان .