2 / 271
اگر آشكارا كنيد خيرات را پس نيكو چيزست آن و اگر پنهان كنيد آن را و بدهيد آن را به فقيران پس اين بهترست شما را و اين دور سازد از شما بعض گناهان شما را و خدا به آنچه مىكنيد آگاه هست ( 271 )
2 / 272
لازم نيست بر تو اى محمد ( ص ) هدايت ايشان و ليكن خدا هدايت مىكند هر كرا مىخواهد و آنچه خرج كرديد از مال پس نفع براى ذات شماست و لائق نيست كه خرج كنيد مگر براى طلب روى خدا و آنچه خرج كرديد از مال به تمام رسانيده شود بسوى شما يعنى ثواب او و شما ستم كرده نخواهيد شد ( 272 )
شرح
إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِاگر آشكارا كنيد صدقههاى خود را بوقت ادا كردنفَنِعِمَّا هِيَپس نيكو چيزيست آنچه ديگران را بدان رغبت افتد و بر بخيلان حجت لازم شود و قلوب بيگانگان به آشنائى باهل حق ميل كندوَ إِنْ تُخْفُوهاو اگر پنهان داريد صدقات خود راوَ تُؤْتُوهَا الْفُقَراءَو بدهيد آن را به درويشان در خفيهفَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْپس آن اخفا بهترست مر شما را چه آن صدقه از آفت ريا و سمعه دور مىنمايد و درويش نيز از مذلت اخذ و بىناموسى محفوظ مىباشد بعضى از علما حكم اخفا را عام دارند در فرائض و نوافل چه صحابه رض در زمان حضرت رسالتپناه ص در اخفا مبالغه عظيم داشتند هم در نفقه فرض و هم در صدقه تطوع و جمعى برانند كه اخفا متعلق بنوافل است و در فرائض اظهار اولاست تا مظنه ترك زكات به كسى نبرند و ديگر دليل مسارعت است بامر حق سبحانه و تعالى و سبب رغبت توانگران ديگر مىشود به اداى زكات اما در تطوع بهر حال اخفا اولى باشد و از ابن عباس رض منقول است كه صدقه سر در تطوع افضل است از علانيه به هفتاد مرتبه و در حديث آمده كه صدقة السر تطفى غضب الرب و از كمال كرم الهيست كه در صدقه فرمود اگر اخفا كنيد شما را بهتر باشدوَ يُكَفِّرُ عَنْكُمْو ما درگذرانيم از شما آنكه در صدقه فرمود و حفص يكفر مىخواند يعنى خداى درگذراندمِنْ سَيِّئاتِكُمْبعضى از گناهان شما يعنى آنكه مظالم نبودوَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَو خدا بدانچه مىكنيد از ابداى صدقه و اخفاى آنخَبِيرٌداناست آوردهاند كه انصار قبل از اسلام به جهت مصاهرت و رضاعى كه ميان ايشان و يهود ثابت بود بر ايشان نفقه مىكردند بعد از آنكه خلعت ايمان پوشيدند و از جام كلام سيد انام شربت معرفت نوشيدند آن نفقه كردن را بر جهودان كاره شمردند و چون صورت حال بر حضرت رسالتپناه ع عرض كردند اين آيه آمد كهلَيْسَ عَلَيْكَنيست بر تو اى محمدهُداهُمْراه نمودن يهود بهدايت توفيق بلكه بر تو هدايت دعوت است و بسوَ لكِنَّ اللَّهَو ليكن خدا بعنايت خوديَهْدِي مَنْ يَشاءُراه مىنمايد بايمان هر كرا خواهد پس حضرت رسالتپناه ع فرمود كه تصدقوا على اهل الاديان و باتفاق علما اخراج صدقه در تطوع به غير مسلم جائز استوَ ما تُنْفِقُواو آنچه نفقه مىكنيدمِنْ خَيْرٍاز مالفَلِأَنْفُسِكُمْپس از براى نفسهاى خود مىكنيد و ثواب آن راجع به شماست خواه منفق عليه كافر باشد و خواه مسلمان بيتگر او مىبرد پيش آتش سجود * تو واپس چرا مىبرى دست جودخورش ده به كنجشك كبك و حمام * كه روزى درافتد هماى به دامچو هر گوشه تير نياز افگنى * به ناگاه بينى كه صيدى كنىوَ ما تُنْفِقُونَو نفقه نمىكنيد شما كه مؤمنانيدإِلَّا ابْتِغاءَ وَجْهِ اللَّهِمگر براى طلب ثواب و خوشنودى خداى وجه بمعنى ثواب آمده است كما قال اللّه تعالىوَ ما آتَيْتُمْ مِنْ زَكاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِوَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍو آنچه نفقه مىكنيد از مال خوديُوَفَّ إِلَيْكُمْتوفيه مزد آن مىكنند براى شما يعنى جزاى آن به تمامى بشما مىرسانندوَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَو شما ستمديده نمىشويد يعنى از ثواب اعمال شما بستم چيزى كم نمىكنند .