2 / 266
آيا دوست مىدارد يكى از شما كه باشد او را باغى از درختان خرما و انگور مىرود زير آن جويها مر او را هست در ان باغ هر جنس از ميوهها و رسيده باشد او را كلان سالى و باشد او را اولاد ناتوان پس درين حالت رسد آن باغ را گردبادى كه در ان آتشست پس پاك بسوخت همچنين واضح مىسازد خدا براى شما آيتها تا باشد كه تأمل كنيد ( 266 )
2 / 267
اى مؤمنان خرج كنيد از پاكيزهها آنچه شما پيدا كرديد و از پاكيزهها آنچه بيرون آورديم براى شما از زمين و قصد مكنيد روى را از ان خرج مىكنيد آن را و نيستيد گيرندهء آن مگر وقتى كه چشمپوشى كنيد در گرفتن آن و بدانيد كه خدا بىنياز ستودهكارست ( 267 )
شرح
أَ يَوَدُّ أَحَدُكُمْتمثيل ديگرست براى صدقه اهل ريا مىفرمايد كه آيا دوست مىدارد يكى از شما همزه انكارست يعنى دوست نداردأَنْ تَكُونَ لَهُآنكه باشد مر او راجَنَّةٌبوستانىمِنْ نَخِيلٍاز درختان خرماوَ أَعْنابٍو انگورها يعنى باغى مشتمل برين اشجار كهتَجْرِيمىرودمِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُاز زير درختان او جويهاى آبلَهُمر صاحب باغ راستفِيهادر ان بوستانمِنْ كُلِّ الثَّمَراتِاز همه ميوهها نه همين خرما و انگور و تخصيص آنها به جهت تفضيل و كثرت ايشانستوَ أَصابَهُ الْكِبَرُو حال آنكه فرا رسيد خداوند اين باغ را پيرى و بزرگ سالىوَ لَهُ ذُرِّيَّةٌو مر او راست درين پيرى فرزندانضُعَفاءُخردان و ناتوانان و معيشت پدر و فرزندان همه ازين بوستانستفَأَصابَها إِعْصارٌپس بدين بوستان رسيد باد گرم و گويند گردبادىفِيهِ نارٌدر آن باد آتشى و همچنين باد آتشين را سموم مىگويندفَاحْتَرَقَتْبس بسوخت آن باغ بهواسطه سموم و صاحب باغ متحير و مهموم فروماند اين مثل عمل منافق و مرائيست كه سموم عدل الهى باغ اعمال ايشان را كه بدان اميد دارى دارند بسوزد و ايشان مهجور و محروم بمانند مثنوىنه كارى كه يابند مزدى بر آن * نه مالى كه بينند نفعى در آنز ابر ريا برقى افروخته * همه كشت اعمالشان سوختهكَذلِكَهمچون بيانى كه در باب صدقه و جهاد كرده شدهيُبَيِّنُ اللَّهُبيان مىكند خدالَكُمُ الْآياتِبراى شما نشانهاى الطاف و احسان خود رالَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَشايد كه شما در آن تفكّر نمائيد و در عبادت ديگرى را با او شريك نسازيديا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوااى گروه مؤمنانأَنْفِقُوانفقه كنيد در راه خدامِنْ طَيِّباتِ ما كَسَبْتُمْاز پاكيزهها و برگزيدهها آنچه كسب مىكنيد به تجارت و صناعتوَ مِمَّا أَخْرَجْناو از آنچه بيرون آورديملَكُمْ مِنَ الْأَرْضِبراى شما از زمين چون حبات و اشجار مثمره اغنياى انصار بوقت رسيدن خرما آنچه رسيدهتر و گزيدهتر بودى پنهان از يكديگر به مسجد رسول در گوشه نهادندى تا فقراى مهاجرين تناول نمودندى روزى يكى از مالداران دنيا دوست دويست صاع خرما از آن متاع كه هيچ نيرزيدى به آشكارا بياورد و در ميان خرماهاى نيكو ريخت و كالاى خبيث خود به آن متاعهاى پاكيزه برآميخت حق تعالى ازين معامله نهى كرد و فرمود كه از اطيب مال صدقه دهيدوَ لا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَو قصد مكنيد به چيزهاى تباه و ناخوش كه از دنائت همتمِنْهُ تُنْفِقُونَاز آن چيز نفقه كنيدوَ لَسْتُمْ بِآخِذِيهِو حال آنكه نيستيد شما فراگيرنده چنان چيز را اگر بشما دهند در حقوق شماإِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِمگر آنكه چشم فروخوابانيد در اخذ آن و مساهله و مسامحه كنيدوَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَو بدانيد كه خداغَنِيٌّبىنياز است از كسى كه تصدّق كند بمال خبيثحَمِيدٌستاينده است آن را كه صدقه از مال پاكيزه دهد .