32 / 24
و پيدا كرديم از ايشان پيشوايان كه راه مىنمودند بفرمان ما وقتى كه صبر كردند و بآيات ما يقين مىآوردند ( 24 )
32 / 25
هر آئينه پروردگار تو فيصل كند ميان ايشان روز قيامت در آنچه اندران اختلاف مىكردند ( 25 )
32 / 26
آيا واضح نشد ايشان را كه چه قدر هلاك كرديم پيش از ايشان از قرنها كه مىروند ايشان در خانههاى آن جماعه هر آئينه درين كار نشانها است آيا نمىشنوند ( 26 )
32 / 27
آيا نديدند كه ما روان مىكنيم آب را بسوى زمين بىگياه تا بيرون آريم بسبب آن زراعت را مىخورند ازان زراعت چهارپايان ايشان و خود ايشان نيز آيا نمىبينند ( 27 )
32 / 28
و مىگويند كى خواهد بود اين فتح اگر راست گوئيد ( 28 )
شرح
وَ جَعَلْنا مِنْهُمْو گردانيديم از بنى اسرائيلأَئِمَّةً يَهْدُونَپيشوايان كه خلق را راه نمودند به احكام توريتبِأَمْرِنابفرمان مالَمَّا صَبَرُواآن هنگام كه صبر كردند بر ايمان يا بر شدائد قوم يا بر ارتكاب طاعات يا از مناهىوَ كانُوا بِآياتِناو بودند كه به آيتهاى ما يعنى علاماتى كه بموسى عليه السلام داده بوديميُوقِنُونَبىگمان بودندإِنَّ رَبَّكَبه درستى كه آفريدگار توهُوَ يَفْصِلُاو حكم كندبَيْنَهُمْميان مردمانيَوْمَ الْقِيامَةِروز رستخيزفِيما كانُوا فِيهِدر ان چيز كه بودند كه در انيَخْتَلِفُونَاختلاف مىكردند از امر دين پس حكم الهى جدا كند محق را از مبطل و هر يكى را مناسب حال او جزا دهدأَ وَ لَمْ يَهْدِ لَهُمْآيا راه ننمود و بيان نكرد براى اهل مكه از عقوبتها كه به مكذّبان رسيدهكَمْ أَهْلَكْناچند هلاك كرديممِنْ قَبْلِهِمْپيش از ايشانمِنَ الْقُرُونِاز اهل قرنها چون قوم عاد و ثموديَمْشُونَمىروند اينها يعنى اهل مكّهفِي مَساكِنِهِمْدر مسكنهاى ايشان و بران مىگذرند در سفرهاى خودإِنَّ فِي ذلِكَبه درستى كه درين اهلاك ما قرون ماضيه رالَآياتٍهر آئينه عبرتهاست مر امم آينده راأَ فَلا يَسْمَعُونَآيا پس نمىشنوند يعنى به گوش فهم استماع نمىكنندأَ وَ لَمْ يَرَوْاآيا نمىبينند و نمىدانندأَنَّا نَسُوقُ الْماءَآن را كه ما آب مىرانيم يعنى باران و سيل مىفرستيمإِلَى الْأَرْضِ الْجُرُزِبر زمين خالى از گياه و گفتهاند اسم موضعيست در ولايت يمن كه آب جويها بدان نمىرسد حق سبحانه فرمود كه ما آب را بدان زمين خشك مىرسانيمفَنُخْرِجُ بِهِپس بيرون مىآوريم به آن آبزَرْعاًكشتزارى و گفتهاند مراد غلات و اشجارستتَأْكُلُ مِنْهُمىخورند از ان زرعأَنْعامُهُمْچهارپايان ايشان كاه و برگ درختوَ أَنْفُسُهُمْو مىخورند ايشان دانه و ميوهأَ فَلا يُبْصِرُونَآيا پس نمىبينند اثر اين قدرت را تا استدلال كنند بر كمال قدرت حق و دانند كه آنكه قادرست بر انبات زرع از زمين خشك قدرت دارد بر احياى مردم بعد از موتوَ يَقُولُونَو مىگويند كفّار مكهمَتى هذَا الْفَتْحُكى باشد اين فتح كه مؤمنان گويند ان اللّه سيفتح لنا على المشركين يعنى كافران از روى استعجال با صحابه رضى اللّه عنهم گفتند كه اين فتح كه وعده دادهايد كى خواهد بود زود بنمائيد بماإِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَاگر هستيد راستگويان در وعدهء خود .