30 / 52
پس هر آئينه تو نمىشنوانى مردگان را و نمىشنوانى كران را آواز خواندن چون روى بگردانند پشت داده ( 52 )
30 / 53
و نيستى تو راه نمايندهء كوران از گمراهى ايشان نمىشنوانى مگر كسى را كه باور مىدارد آيات ما را پس آن جماعه انقيادكنندهاند ( 53 )
30 / 54
خدا آنست كه آفريد شما را از ابتدائى ناتوانى بازداد مر شما را بعد از ناتوانى توانائى بازداد بعد از توانائى ناتوانى و سپيدى موى مىآفريند هر چه مىخواهد و اوست دانا توانا ( 54 )
30 / 55
و روز كه قائم شود قيامت سوگند خورند گناهكاران كه توقف نكردند يعنى در دنيا بجز ساعتى همچنين از راه برگردانيده مىشوند ( 55 )
شرح
فَإِنَّكَپس به درستى كه تولا تُسْمِعُ الْمَوْتىسخن نمىتوانى شنوانيد مردگان را و كفار حكم ايشان دارند زيرا كه دل ايشان مرده استوَ لا تُسْمِعُ الصُّمَّو نمىتوانى شنوانيد كران راالدُّعاءَخواندنإِذا وَلَّوْاچون برگردند از خوانندهمُدْبِرِينَگريزندگان از متكلّم قيد تولّى و ادبار براى تاكيد حكم است و استحاله اسماع يعنى اصم مقبل اگر چه نمىشنود اما به سبب حركات لب و دهان و اشارت سر و دست چيزى درمىيابد اما كرى كه پشت بمتكلم دارد از ان مقدار دريافت نيز محروم استوَ ما أَنْتَو نيستى توبِهادِ الْعُمْيِراهنماينده كوردلانعَنْ ضَلالَتِهِمْاز گمراهى ايشان يعنى قادر نيستى و آنكه توفيق ايمان دهى مشركان راإِنْ تُسْمِعُنمىشنوانى مواعظ و نصايح قرآن راإِلَّا مَنْ يُؤْمِنُمگر آنان را كه گرويده استبِآياتِنابه آيات كتاب ما چه ايمان ايشان را بر ان مىدارد كه لفظ قرآن را فرا مىگيرند و در معنى آن تدبر مىنمايندفَهُمْ مُسْلِمُونَپس ايشان گردننهادگانند مر اوامر و نواهى رااللَّهُخداوند مطلق و معبودى به حقالَّذِي خَلَقَكُمْآنست كه بيافريد شما رامِنْ ضَعْفٍاز چيز سست يعنى نطفهثُمَّ جَعَلَپس داد شما رامِنْ بَعْدِ ضَعْفٍپس از سستى طفوليتقُوَّةًتوانائى يعنى جوانىثُمَّ جَعَلَپس دادمِنْ بَعْدِ قُوَّةٍاز پس قوّت شبابضَعْفاً وَ شَيْبَةًسستى و پيرىيَخْلُقُ ما يَشاءُمىآفريند آنچه مىخواهد از ضعف و قوّت و جوانى و پيرىوَ هُوَ الْعَلِيمُو او دانا است به احوال بندگانالْقَدِيرُتوانا است بر تغير صفات ايشانوَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُو روزى كه قائم شود قيامت و آن ساعت آخر باشد از ساعات دنيايُقْسِمُ الْمُجْرِمُونَسوگند خورند كافران مضمون آنكهما لَبِثُوادرنگ نكردند در دنيا يا در قبورغَيْرَ ساعَةٍجز ساعتى و همه مؤمنان دانند كه ايشان دروغ مىگويندكَذلِكَمثل اين برگشتن از راستى در آخرتكانُواهستند در دنيا كه بانكار حشر و نشريُؤْفَكُونَبرگردانيده مىشوند از راه صدق يعنى كار ايشان دروغ گفتن است درين سراى و در ان سراى .