30 / 22
و از نشانهاى اوست آفريدن آسمانها و زمين و گوناگون بودن زبانهاى شما و رنگهاى شما هر آئينه درين كار نشانهاست دانشمندان را ( 22 )
30 / 23
و از نشانهاى اوست خفتن شما در شب و روز و رزق طلب كردن شما از فضل او هر آئينه درين كار نشانها است براى قومى كه مىشنوند ( 23 )
30 / 24
و از نشانها اوست كه مىنمايد بشما برق را از براى ترسانيدن و رغبت دادن و فرودمىآرد از آسمان آب پس زنده مىكند بسبب آن زمين را بعد از مردن آن هر آئينه درين كار نشانهاست براى قومى كه مىفهمند ( 24 )
شرح
وَ مِنْ آياتِهِو از دلالتهاى قدرت اوخَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِآفريدن آسمانها و زمينها استوَ اخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْو مخالفت زبانهاى شما در سخن گفتن چه به آوازهاى پست و بلند و چه به فصاحت و لكنت يا اختلاف لغتهاى شما از عربى و تركى و فارسى و هندى و امثال آن در لباب آورده كه اصول تمام زبانهاى مختلفه هفتاد و دو است نوزده در اولاد سام و هفده در فرزندان حام و سى و شش در بنى يافتوَ أَلْوانِكُمْو ديگر اختلاف رنگهاى شما در سرخى و سفيدى و سياهى و زردى و يا در تخطيطات اعضا و هيئات و اشكال آن كه مطلقا هيچ آدمى در همه چيز مشابه ديگر آدمى نيست حتى توامين كه با وجود توافق مواد و اسباب ايشان البته در بعضى از چيزها مخالف خواهند بودإِنَّ فِي ذلِكَبه درستى كه در مخالفت السنة و الوان آدميان با آنكه از يك پدر و مادر زادهاندلَآياتٍهر آئينه نشانهاى قدرت و حكمت استلِلْعالِمِينَمر عالميان را يعنى بر هيچ عاقل از ملك و انس و جن پوشيده نيست كه درين اختلاف حكمت كلى مندرج است چه اگر برين وجه نبودى امتياز بين الاشخاص مشكل بودى و بسيار مهمات معطل بماندى و حفص بكسر لام خواند يعنى اين دلالت مر دانايان را است كه در ان نظر كنند و بكنه آن روندوَ مِنْ آياتِهِو از علامات قدرت كامله اوستمَنامُكُمْخواب كردن شمابِاللَّيْلِ وَ النَّهارِبه شب و روز جهت استراحت قواى نفسانى و قوت قواى طبيعىوَ ابْتِغاؤُكُمْو جستن شما روزى رامِنْ فَضْلِهِاز بخشش او يعنى طلب معاش بروز و شب و گفتهاند منام مخصوص به شب است و ابتغا بروز در آيت تقديم و تاخير است بحسب معنىإِنَّ فِي ذلِكَبه درستى كه در خواب شب و طلب معيشت روزلَآياتٍهر آئينه دلالتها و عبرتهاستلِقَوْمٍ يَسْمَعُونَبراى گروهى كه بشنوند به گوش هوشوَ مِنْ آياتِهِو از نشانهاى حكمت اويُرِيكُمُ الْبَرْقَآنست كه مىنمايد بشما برق راخَوْفاًبراى ترسانيدن مسافران از صاعقهوَ طَمَعاًو در طمع افگندن مقيمان براى بارانوَ يُنَزِّلُو فرومىفرستدمِنَ السَّماءِاز جهت آسمان يا از ابرماءًآبى رافَيُحْيِيپس زنده گرداندبِهِ الْأَرْضَبدان آب زمين را تا ازو گياه تر و تازه مىرويدبَعْدَ مَوْتِهااز پس افسردگى و پژمردگى آنإِنَّ فِي ذلِكَبه درستى كه درين برق و باران -لَآياتٍهر آئينه علامتهاست بر قدرت الهىلِقَوْمٍ يَعْقِلُونَمر گروهى را كه تعقّل كنند در تكوّن كائنات حق تا بر ايشان ظاهر گردد كمال قدرت صانع در هر حادثه .