قرآن مجيد مترجم مع تفسير حسينى ( فارسى ) — صفحة 895
[ سوره روم ] بنام خداى بخشاينده مهربان ( 1 ) 30 / 2 مغلوب شدند قوم روم ( 2 ) 30 / 3 در نزديكترين زمين و ايشان بعد از مغلوب شدن خود غالب خواهند آمد ( 3 ) 30 / 4 در چند سال خداى راست فرمان پيش ازين و پس ازين و آن روز شادمان شوند مسلمانان ( 4 ) سورة الرّوم مكيّة و هى ستون آية - بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ - الم ابو الجوزاء از ابن عباس رضى اللّه عنه نقل مىكند كه حروف مقطعه آيات ربّانيهاند هر حرفى اشارت است به صفتى كه حق را بدان ثنا گويند چنانچه الف ازين كلمات كنايت است از الوهيت و لام از لطف و ميم از ملك و گفتهاند الف اشارت است باسم اللّه و لام بنام جبرئيل ع و ميم باسم محمد ص يعنى بهواسطه جبرئيل ع وحى فرستاده بمحمد ص غُلِبَتِ الرُّومُ مغلوب شدند روميان و فارسيان بر ايشان غلبه كردند فِي أَدْنَى الْأَرْضِ در نزديكترين زمين كه عرب را باشد نسبت به زمين روم و آن اردن و فلسطين بوده يا لشكر باميان اذرعات و بصرى و آن چنان بود كه خسرو پرويز شهريار و فرخان را كه دو امير وى بودند با لشكر بيكران فرستاد تا بعضى از ولايت روم بگرفتند و مردم روم منهزم گشتند و در سال نهم بقول احسن از مبعث پيغمبر اين خبر به مكه رسيد كافران شادان شده از روى شماتت باهل ايمان گفتند كه شما و ترسايان اهل كتابيد و ما و فارسيان امّيانيم پس از غلبه فارس بروم تفال مىكنيم كه ما بر شما غالب خواهيم گشت حق سبحانه آيت فرستاد و بيان كرد وَ هُمْ و روميان مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ از پس مغلوب شدن ايشان سَيَغْلِبُونَ زود باشد كه غالب شوند فِي بِضْعِ سِنِينَ در اندك سالى كه ميان سه و نه باشد صديق اكبر رضى اللّه عنه بعد از نزول اين آيت مشركان را گفت چشم شما روشن مباد به خداى كه اهل روم بر مردم فارس غالب خواهند شد در بضع سنين ابىّ بن خلف گفت نه چنين است و ما با تو گرد مىبنديم پس به هژده شتر جوان و مدّت سه سال شرط كردند و حضرت صديق اكبر رضى اللّه عنه صورت حال بعرض حضرت رسالتپناه صلى اللّه عليه و سلّم رسانيد آن حضرت ص فرمود بضع ميان ثلثه و تسعه است و برو در مدّت و مال بيفزادى ابو بكر صديق رض بازگشته تا نه سال بر صد شتر مراهنه كردند و ضمان از يكديگر بستند و در روز بدر كه مسلمانان بر قريش غالب گشتند خبر غلبه روميان بر فارسيان رسيد و گويند اين خبر روز حديبيّه محقق شد و حضرت صديق رض صد شتر از ابىّ بقول اول و از ضمان وى بقول ثانى بستد چه ابىّ در حرب احد كشته شده بود و حضرت فرمود كه تصدق به يعنى صدقه بده القصه اين آيت اخبار است از امور كائنه در مستقبل و آن از جمله اقسام اعجاز قرآن است لِلَّهِ الْأَمْرُ مر خداى تعالى راست حكم و فرمان مِنْ قَبْلُ پيش از غلبه فارس بر روم وَ مِنْ بَعْدُ و از پس غالب شدن روم بفارس يعنى در همه وقت قضاى او نافذ است و همه كار در قبضه اقتدار اوست در كشف الاسرار گفته كه قبل ازل است و بعد ابد يعنى امر ازلى و ابدى او راست كه خداوند ازلى و ابدى است وَ يَوْمَئِذٍ و آن روز كه روميان بر فارسيان غلبه كنند يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ شادمان خواهند شد مؤمنان .