24 / 44
مىگرداند خدا شب و روز را هر آئينه درين مقدمه پندى هست خداوندان چشم را ( 44 )
24 / 45
و خدا آفريد هر جانورى را از آب پس ازينهاست آنكه مىرود بر شكم خود و ازينهاست آنكه مىرود بر دو پاى و ازينهاست آنكه مىرود بر چهارپائى مىآفريند خدا هر چه مىخواهد هر آئينه خدا بر هر چيز توانا است ( 45 )
24 / 46
هر آئينه فرودآورديم آيات روشن را و خدا دلالت مىكند هر كرا خواهد بهسوى راه راست ( 46 )
24 / 47
و مىگويند منافقان ايمان آورديم به خدا و بر رسول و فرمانبردارى نموديم باز روى مىگرداند گروهى از ايشان بعد ازين و نيستند ايشان مؤمنان ( 47 )
شرح
يُقَلِّبُ اللَّهُمىگرداند خداىاللَّيْلَ وَ النَّهارَشب و روز را به رفتن و آمدن از پى يكديگر يا بنقصان يكى و زيادتى ديگرى يا متغير مىسازد احوال ايشان را به حرارت و برودت يا بنور و ظلمتإِنَّ فِي ذلِكَبه درستى كه در آنچه مذكور شدلَعِبْرَةًهرآئينه دلالتى و اعتباريستلِأُولِي الْأَبْصارِخداوندان بصر و بصيرت راوَ اللَّهُ خَلَقَو خداى تعالى بيافريدكُلَّ دَابَّةٍهر جنبنده كه در زمين استمِنْ ماءٍاز آبى كه جزو ماده اوست يا از آبى مخصوص يعنى نطفه و اين بر سبيل تغليب بوده چه بعضى از حيوانات از نطفه مخلوق نيستند در تبيان از ابن عباس رض نقل مىكند كه حق سبحانه جوهرى آفريد و نظر هيبت درو افگند بگداخت و آب گشت بعضى از ان را تقليب فرمود به آتش و از ان جن بيافريد پس برخى را تقليب بباد داد و از ان ملائكه مخلوق ساخت پس تقليب نمود مقدارى را به خاك و از ان آدمى و سائر حيوانات را خلق كرد و اصل همه آبستفَمِنْهُمْپس ازين جنبندگانمَنْ يَمْشِيكسى هست كه مىرودعَلى بَطْنِهِبر شكم خود چون مار و ماهى و سائر هواموَ مِنْهُمْ مَنْ يَمْشِيو از ايشان كسى هست كه مىرودعَلى رِجْلَيْنِبر دو پاى چون آدمى و مرغوَ مِنْهُمْ مَنْ يَمْشِيو از ايشان هست كه مشى مىكنندعَلى أَرْبَعٍبر چهار پاى چون وحشى و نعم و سبع و تقديم كرد آن را كه در قدرت ابلغ است و آن ماشى باشد بىآلت مشى پس آنكه به دو پاى رود و ديگر آنكه چهار قائمه دارد و از حيوانات آنكه زياده از چهار پاى دارد اعتماد او بر قوائم اربع بيش نيستيَخْلُقُ اللَّهُمىآفريند خداى تعالىما يَشاءُهر چه مىخواهد از آنچه ذكر كرد و از آنچه ياد نفرمود باختلاف صور و اعضا و هيئات و حركات و قوى و افعال با وجود اتحاد عنصر و صاحب حديقه فرموده نظم اوست قادر بهر چه خواهد و خواست * و هر چه خواهد كند كه حكم او راست نقشبند برون گلها اوست نقش دان درون دلها اوستإِنَّ اللَّهَبه درستى كه خداى تعالىعَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌبر آفريدن همه چيزها توانا است پس هر چه خواهد بيافريندلَقَدْ أَنْزَلْنابتحقيق كه فروفرستاديمآياتٍ مُبَيِّناتٍآيتهاى روشن كرده و هويداوَ اللَّهُ يَهْدِيو خداى راه نمايدمَنْ يَشاءُهرك را خواهد بسبب تفكر در ان آياتإِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍبه راهى راست و درست كه طريق بهشت است آوردهاند كه ميان بشر منافق و يهودى خصومت افتاد يهودى گفت بيا تا محاكمه را بمحكمه محمد ص بريم منافق گفت مرافعه بكعب بن اشرف عرض مىكنيم حق سبحانه آيت فرستاد كهوَ يَقُولُونَو مىگويند منافقان كه ماآمَنَّا بِاللَّهِگرويدهايم به خداى تعالىوَ بِالرَّسُولِو بفرستاده اووَ أَطَعْناو فرمانبردارى كرديم هر دو راثُمَّ يَتَوَلَّىپس مىگروندفَرِيقٌ مِنْهُمْگروهى از ايشان و امتناع مىنمايند از قبول حكممِنْ بَعْدِ ذلِكَاز پس اقرار بايمان و اطاعتوَ ما أُولئِكَو نيستند آن گروهبِالْمُؤْمِنِينَگرويدگان مخلص يا ثابت بر ايمان و گويند ميان مرتضى على رض و مغيره بن وائل مخاصمه بود در آب و زمينى چنانچه على مرتضى رض خواست كه او را نزد رسول برد ميسر نشد مغيره گفت او براى تو حكم خواهد كرد كه عمزاده اوئى زيرا كه آن ملعون دانسته كه حق بجانب .
مرتضى على رض است و محمد صلى اللّه عليه و آله و سلّم حق خواهد فرمود حق تعالى آيت فرستاد كه اقرار بايمان و فرمانبردارى مىكنند و از حكم خدا و رسول ص سر مىپيچند و روى مىتابند .