24 / 41
آيا نديدى كه خدا به پاكى ياد مىكندش هر كه در آسمانها و زمين است و مرغان بال گشاده هر يكى را دانسته است خدا دعاى او را و تسبيح او را و خدا دانا است به آنچه مىكنند ( 41 )
24 / 42
و خداى راست پادشاهى آسمانها و زمين و بسوى خداست بازگشت ( 42 )
24 / 43
آيا نديدى كه خدا روان مىكند ابر را باز جمع مىنمايد ميان آن باز مىسازدش تو بر تو پس مىبينى قطره را كه بيرون مىآيد از ميان آن و فرودمىآرد از جانب بالا از كوهها كه آنجاست ژاله پس مىرساندش بهر كه خواهد و بازمىداردش از هر كه مىخواهد نزديكست درخشندگى برقى كه دران ابر بوده است دور كند چشمها را ( 43 )
شرح
أَ لَمْ تَرَآيا نديدى و ندانستىأَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُآنكه خداى تعالى تسبيح مىگويد مر او را و به پاكى ياد مىكند بمقال يا به دلالت حالمَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِهر كه در آسمانها و زمينهاستوَ الطَّيْرُ صَافَّاتٍو مرغان نيز تسبيح گويند او را در حالتى كه بال گشاده باشند در هوا وصف كشيده تخصيص طير به آن است كه او ميان زمين و آسمان است يا دلائل صنع درو ظاهرتر چه اجرام ثقيله را كه اصلا مائل مركزاند اعطاى قوت ميل بمحيط و قدرت وقوف در هوا و الهام بسط اجنحه بوقت صف كشيدن با آنكه در جناح صفت قبض نيز هست برهانى است قاطع بر كمال قدرت صانعكُلٌّهر يك از اهل آسمان و زمين يا مرغان يا مجموعقَدْ عَلِمَبه درستى كه دانسته استصَلاتَهُدعاى خود راوَ تَسْبِيحَهُو تنزيه خود را يا دعا و تسبيح خداى را يا خداى داند نياز همه و نماز همه راوَ اللَّهُ عَلِيمٌو خداى تعالى دانا استبِما يَفْعَلُونَبهآنچه مىكنند همه از طاعت و عبادتوَ لِلَّهِو مر خداى را استمُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِبادشاهى آسمانها و زمينها چه خالق و فاطر آنها همه اوستوَ إِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُو بسوى خداست بازگشت همهأَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَآيا نمىبينى آنكه خداى تعالىيُزْجِي سَحاباًمىراند ابر را و برمىانگيزاند قطعه قطعهثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهُپس تاليف مىكند در ميان او يعنى انضمام مىدهد بعضى را با بعضىثُمَّ يَجْعَلُهُ رُكاماًپس مىگرداند او را در هم رسته و بر هم بستهفَتَرَى الْوَدْقَپس مىبينى تو باران را كهيَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِبيرون مىآيد از ميان آنوَ يُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِو فرومىفرستد از ابر يا آسمانمِنْ جِبالٍ فِيهااز كوهها كه درو است يعنى از قطعههاى ابر بزرگ كه مشابه كوههااند در عظمتمِنْ بَرَدٍاز تگرگى كه كائن است در ان ابر مفعول محذوفست تقديرش چنين كه مىفرستد از تگرگى كه در ابرست تگرگ را و گفتهاند اينجا سما آسمان است نه ابر و در آسمان كوههاست از تگرگ چنانچه در زمين كوههاست از سنگ حق تعالى از ان تگرگ نازل مىگرداندفَيُصِيبُ بِهِپس مىرساند آن تگرگ را بكشت و زرع و باغمَنْ يَشاءُهرك را مىخواهدوَ يَصْرِفُهُو بازميدارد آن را از ميوه و محصولعَنْ مَنْ يَشاءُاز هر كه مىخواهديَكادُ سَنا بَرْقِهِنزديك است كه روشنى آن برقيَذْهَبُ بِالْأَبْصارِببرد ديدها را و بربايد از فرط روشنى و اين قوىتر دليل است بر كمال قدرت كه شعله آتش از ميان ابر آبدار بيرون مىآرد .