22 / 2
روز كه ببينيد آن را غافل شود هر شيردهنده از طفلى كه شير مىدهدش و بنهد هر زن باردار بار شكم خود را و ببينى مردمان را مست شده و نيستند مست و ليكن عذاب خدا سخت است ( 2 )
22 / 3
و از مردمان كسى هست كه گفتگو مىكند در شان خدا به غير دانش و پيروى مىنمايد هر شيطان متمردى را كه ( 3 )
22 / 4
در قضائى الهى نوشته شده است بر وى كه هر كه دوستدارى او كند پس وى گمراه كندش و راه نمايدش بهسوى عذاب آتش ( 4 )
22 / 5
اى مردمان اگر در شكايد از رستخيز پس هر آئينه ما آفريديم شما را از خاك باز از نطفه باز از خون بسته باز از گوشت پاره صورت داده و غير صورت داده مىگوئيم تا واضح سازيم براى شما و قرار مىدهيم در رحمها
شرح
يَوْمَ تَرَوْنَهاروزى كه ببينيد آن زلزله راتَذْهَلُغافل شود و فراموش كند از هيبت آن روزكُلُّ مُرْضِعَةٍهر شيردهندهعَمَّا أَرْضَعَتْاز ان فرزند كه وى را شير مىدهد با وجود مهربانى مرضعه بر رضيعوَ تَضَعُو بنهدكُلُّ ذاتِ حَمْلٍهر زنى كه خداوند حمل بود يعنى بيفگند هر زنى باردارحَمْلَهافرزند خود راوَ تَرَى النَّاسَو ببينى مردمان را از غايت دهشت در آن روزسُكارىمستان يعنى مانند مستان عقل و تميز از ايشان زائل شدهوَ ما هُمْ بِسُكارىو نباشند ايشان مستان به حقيقت زيرا كه زوال عقل از خوف و حيرت در سكر نباشد و اگرچه در راى المعين مانند سكر نمايد پس ايشان بتحقيق مست نباشندوَ لكِنَّ عَذابَ اللَّهِ شَدِيدٌو ليكن عذاب خداى تعالى سخت است از هول آن مدهوش نمايندوَ مِنَ النَّاسِو از مردمانمَنْ يُجادِلُكس هست كه جدال كندفِي اللَّهِدر كتاب خداى چون نضر بن حارث كه مىگويد ان هذا الا اساطير الاولين يا بحث كند در قدرت حق تعالى چون ابىّ ابن خلف كه انكار مىنمايد حشر رابِغَيْرِ عِلْمٍبىدانشى و معرفتى و بىبرهانى و حجتىوَ يَتَّبِعُو پيروى كند در مجادله يا در عامه اعمال خودكُلَّ شَيْطانٍ مَرِيدٍهر ديو سركش گمراه را كه در ازلكُتِبَ عَلَيْهِنوشته شده است بر ان ديو يا لوح محفوظأَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُآنكه هر كس كه او را دوست دارد و متابعت كندفَأَنَّهُپس به درستى كه آن ديويُضِلُّهُگمراه گرداند تابع خود راوَ يَهْدِيهِو راه نمايد او راإِلى عَذابِ السَّعِيرِبسوى عذاب آتش سوزان يعنى دوست خود را بر آن كار دارد كه مكافات آن دوزخ بود در احقاف فرمود كه ضمير عليه راجع به مجادل است يعنى حكم كرده خداى بر آن جدالكننده كه هر كه بر پى آن رود به دوزخ رسديا أَيُّهَا النَّاسُاى مردمان خطاب با كفار است منكران حشر را مىگويدإِنْ كُنْتُمْاگر هستيد شمافِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِدر شك از برانگيختن خلق و مىگوئيد اعاده ممكن و مقدور نيست آخر نظر كنيد در اوّل حال خودفَإِنَّاپس به درستى كه ماخَلَقْناكُمْآفريدم پدر شما رامِنْ تُرابٍاز خاك شما فرع اوئيدثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍپس آفريديم شما را از آب منىثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍپس از مقدارى خون بستهثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍپس از قطعه گوشت به مقدار آنكه بخائيدمُخَلَّقَةٍتمام خلقت كه درو هيچ عيبى و نقصى نبودوَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍو ناتمام كه در بعضى اجزاى وى نقصانى باشد يا مصوره و غير مصوره در وسيط آورده كه اين معنى در سقط است كه بيفتد بعضى ازو مصوّر و يكى تمام صورت يافته ملخص كلام آنست كه شما را منتقل ساختيم از حالى بحالىلِنُبَيِّنَ لَكُمْتا بيان كنيم براى شما ابتداى آفرينش شما تا استدلال كنيد از مبدأ بر معاد و تامل نمائيد .
كه هر چه قابل تغير و تكون است بار ديگر هم قبول آن مىتواند كردوَ نُقِرُّو قرار مىدهيمفِي الْأَرْحامِدر رحمها -