7 / 3
پيروى كنيد آن را كه فرودآورده شد بسوى شما از جانب پروردگار شما و پيروى مكنيد بجز وى دوستان را اندكى پند مىپذيريد ( 3 )
7 / 4
و بسا ديه كه هلاك كرديمش پس آمد بوى عقوبت ما و ايشان شبانگاه آرميده بودند يا وقتى كه ايشان در خواب نيم روز بودند ( 4 )
7 / 5
پس نبود قول ايشان چون بيايد به ايشان عقوبت ما الا آنكه گفتند هر آئينهء ما ستمكار بوديم ( 5 )
7 / 6
پس البته سؤال خواهيم كرد آن كسانى را كه پيغامبر فرستاده شد بسوى ايشان و البته سؤال خواهيم كرد پيغامبران را ( 6 )
7 / 7
پس البته بيان خواهيم كرد بحضور ايشان بدانش و نبوديم غائب ( 7 )
7 / 8
و سنجيدن اعمال بانصاف آنروز بودنى است پس هر كه گران شد پلهء نيكيهائى او پس ايشانند رستگار ( 8 )
شرح
اتَّبِعُواپيروى كنيد اى مكلفانما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْآن چيزى را كه فرستاده شده بشمامِنْ رَبِّكُمْاز پروردگار شما يعنى متابعت قرآن كنيد بنگاه داشت اوامر و نواهى اووَ لا تَتَّبِعُواو پيروى مكنيدمِنْ دُونِهِبجز كتاب خداأَوْلِياءَدوستان را مراد اصناماند كه كفّار ايشان را دوست مىگرفتند يا شياطين الانس و الجن كه خلق را در گمراهى مىافگنندقَلِيلًا ما تَذَكَّرُونَاندكى پند مىگيريد وقتى كه متابعت غير حق كنيدوَ كَمْ مِنْ قَرْيَةٍو بسيار اهل دهها و شهرها از كفار و فجار كهأَهْلَكْناهاحكم كرديم ما بهلاك ايشانفَجاءَهاپس آمد باهل آن ده و شهربَأْسُناعذاب مابَياتاًدر شب كه هنگام غفلت و خواب است مانند قوم لوط عأَوْ هُمْ قائِلُونَيا فرود آمد عقوبت به ايشان و بودند ايشان خفتگان در نيمروز چون قوم شعيب ع تخصيص اين دو وقت به جهت آنست كه زمان آسايش و استراحتاند و تصوّر و توقع عذاب درين نيست پس بليّه غير منتظره صعبتر و سختتر است چنانچه نعمت غير مترقب خوبتر و لذيذترستفَما كانَپس نبوددَعْواهُمْدرخواست ايشانإِذْ جاءَهُمْوقتى كه آمد بديشانبَأْسُنابلا و عذاب ماإِلَّا أَنْ قالُوامگر آنكه گفتندإِنَّا كُنَّابه درستى كه بوديم ماظالِمِينَستمكاران بر نفس خود كه تكذيب رسل كرديم اعتراف نمايند به گناه خود و مظنه ايشان آنكه اعتراف به جرايم سبب خلاصى باشد از عذاب و حال آنكه نزول عذاب و ارتفاع تكليف مقارن يكديگراند پس در وقت نزول عذاب توبه و استغفار مفيد نباشد و قوم يونس ع ازين حكم مستثنىاند چنانچه رقم ذكر خواهد يافت ان شاء اللّه تعالىفَلَنَسْئَلَنَّپس هر آئينه خواهيم پرسيد روز قيامتالَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْآن كسانى را كه فرستاده شدهاند بديشان پيغمبران و سؤال ايشان از قبول رسالت و اجابت رسل خواهد بود و اين سؤال تعنيف و تعذيب استوَ لَنَسْئَلَنَّ الْمُرْسَلِينَو هر آئينه خواهيم پرسيد فرستادهشدگان را يعنى پيغمبران را از اداى رسالت و تبليغ احكام و اين سؤال تشريف و تكريم است و گفتهاند امم از فرمانبردارى انبيا ع پرسند و انبيا ع را از مهربانى بر اممفَلَنَقُصَّنَّپس هر آئينه بخوانيمعَلَيْهِمْبر رسل و امم ايشان گفتار و كردار ايشان رابِعِلْمٍبه دانش خويش كه دانسته بوديم كه هر يك چه كردهاند و گفت و شنود ايشان چه بودوَ ما كُنَّا غائِبِينَو نه بوديم ما پنهان و دور و بىخبر از اقوال و افعال ايشانوَ الْوَزْنُو سنجيدن اعمال هر كسيَوْمَئِذٍ الْحَقُّآن روز يعنى روز قيامت درست است و بودنى و گفتهاند صحايف اعمال را وزن كنند به ميزانى كه او را عمودى و دو كفه باشد و همه خلايق در ان نگرند و اين صورت براى اظهار معدلت است و در تبيان از ابن عباس رض نقل مىكند درازى عمود و ميزان پنجاه هزارساله راه است و كفتين او يكى از نور است و يكى از ظلمت حسنات را در پله نور نهند و سيئات را در كفه ظلمت و كفتين همچو آسمان و زمين استفَمَنْ ثَقُلَتْپس هر كرا گران بودمَوازِينُهُاعمال سنجيده او برين تقدير موازين جمع موزون است و اگر جمع ميزان دارند نظر بر تعدد وزن و اختلاف موزونات باشد و بهر حال گرانى ميزان به طاعت است و آن را كه ميزان ايشان گران بودفَأُولئِكَپس آن گروههُمُ الْمُفْلِحُونَايشانند رستگاران و رسيدگان به نجات .