4 / 26
مىخواهد خدا كه بيان كند براى شما و بنمايد شما را راههاى كسانى كه پيش از شما بودند و برحمت بازگردد بر شما و خدا دانا استوار كارست ( 26 )
4 / 27
و خدا مىخواهد كه برحمت بازگردد بر شما و مىخواهند آنان كه پيروى شهوات كنند كه كجروى كنيد كجروى عظيم ( 27 )
4 / 28
مىخواهد خدا كه سبك كند از شما و انسان ضعيف آفريده شده است ( 28 )
4 / 29
اى مؤمنان مخوريد اموال خود را در ميان خويش به ناحق مگر وقتى كه آن دادوستد تجارت باشد بعد رضامندى يكديگر از شما و مكشيد خويشتن را هر آئينه خداست بشما مهربان ( 29 )
شرح
يُرِيدُ اللَّهُمىخواهد خدالِيُبَيِّنَ لَكُمْآنكه بيان كند براى شما احكام حلال و حراموَ يَهْدِيَكُمْو راه نمايد شما راسُنَنَ الَّذِينَراههاى آنكسانى كه بودندمِنْ قَبْلِكُمْپيش از شما مراد دين ابراهيم و اسماعيلست عليهما السلام يا روش پيشينيان از اهل حق و باطلوَ يَتُوبَ عَلَيْكُمْو بازگردد بر شما به تسهيل اثقال و رفع احمال و تخفيف احكام و غفران آثاموَ اللَّهُ عَلِيمٌو خدا داناست به مصلحت شما در آنچه فرمايدحَكِيمٌدرستكار و راستگفتارست در هر چه حكم كندوَ اللَّهُ يُرِيدُو خدا مىخواهدأَنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمْآنكه شما را توبه دهد يا دلالت كند به چيزى كه سبب توبهء شما گرددوَ يُرِيدُ الَّذِينَو مىخواهند آنان كه از سر غفلت يا از روى عناديَتَّبِعُونَ الشَّهَواتِپيروى مىكنند آرزوهاى نفس راأَنْ تَمِيلُواآنكه ميل كنيد شما از راه راستمَيْلًا عَظِيماًميلكردنى بزرگ چون آيت تحريم خواهرزاده و برادرزاده نازل شده يهود اعتراض كردند كه نكاح دخترعمه و دختر خاله حلالست بهآنكه خاله و عمه حراماند پس اگر خواهر حرام است خواهرزاده چرا حرام باشد بدين شبه خواستند كه اهل اسلام را بجانب باطل ميل دهند اين آيت نازل شد كه خدا مىخواهد كه شما را توبه دهد و جهودان مىخواهند كه شما را منحرف سازنديُرِيدُ اللَّهُمىخواهد خداأَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْآنكه سبك گرداند از شما در احكام نكاح بر وجهى كه سبكسار شويد شيخ منصور ماتريدى رح فرمود كه مراد تخفيفست در اثقال عبادات و توبه از جنايات و ترك استيصال بعقوبات بخلاف امم ماضيه كه ايشان را اغلال و آصال بسيار بودهوَ خُلِقَ الْإِنْسانُو آفريده شده است آدمىضَعِيفاًناتوان و عاجز از كشيدن بار تكليف لا جرم بر وى سبك كردم و گفتهاند ضعف آدمى آنست كه از ماء مهين آفريده شده قال اللّه خلقكم من ضعف يا ضعيف است در مهم زنان و قوت آنكه خود را از ميل بديشان بازدارد و يا در سرّاء و ضراء و نعمت و محنت شكيبا نيست محققان گويند حق سبحانه از غايت مهربانى كه با بنده دارد او را بضعف و ناتوانى موسوم ساخته تا اگر در طاعت تقصيرى نمايد يا به سبب متابعت آرزوى نفس نقصى در حال او پديد آيد سمت ضعفى كه بر صفحه حال او كشيده شده زبان اعتذار بگشايد و تسميه او بظلوم و جهول هم ازين مقوله است بيتمن آن ظلوم و جهول كه اوّلم گفتى * چه آيد از ضعفا اى كريم وز جهّاليا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوااى زمره گرويدگانلا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْمخوريد مالهاى يكديگر رابَيْنَكُمْ بِالْباطِلِدر ميان يكديگر بهآنچه حلال نباشد در شريعت چون غصب و ربوا و قمار و خيانت و سرقه يا بعقود فاسده يا به سوگند دروغ يا بدعوى باطل و گواه زور القصه به ناحق در اموال يكديگر تصرف مكنيدإِلَّا أَنْ تَكُونَمگر آنكه باشد جهت تصرفتِجارَةًبازرگانى و بيعى صادرعَنْ تَراضٍ مِنْكُمْاز خوشنودى و خوشدلى هر يك از شما كه متعاقدانيدوَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْو مكشيد به ناحق و نارو انفسهاى خود را يعنى اهل دين خود را چه همه مؤمنان از روى حقيقت يكىاند المؤمنون كنفس واحدة يا نفس خود را مكشيد و هلاك نكنيد چنانچه جهال از بتپرستان هند خود را براى بت قربان مىكنند يا خود را در مهالك و مخاطرات ميفگنيد يا ارتكاب كارى مكنيد كه مؤدى بقتل شما شود اهل تحقيق گفتهاند كه مكشيد نفس خود را بارتكاب ذنوب يا به خوردن مال حرام يا بمتابعت هواى نفس و يا به مباشرت اعمالى كه موجب سخط ربانى استإِنَّ اللَّهَ كانَبه درستى كه خدا هستبِكُمْبشما اى امت محمدرَحِيماًمهربان و امر و نهى كه مىفرمايد آن از غايت رحمت است .