و آن مادران شما شير دادهاند شما را ( يعنى دايهها ) و خواهران شما از جهت شيرخوارگى و مادران زنان شما و دختران زنان شما كه در كنار شما پرورش مىيابند از بطن زنان شما كه وطى كرديد به ايشان پس اگر وطى نه كرده باشيد به ايشان هيچ گناه نيست بر شما و زنان پسران شما كه از پشت شما باشند ( يعنى پسر خوانده نباشند ) و حرام كرده شد آنكه جمع كنيد ميان دو خواهر ليكن آنچه گذشت ( عفوست ) هر آئينه خدا هست آمرزنده مهربان ( 23 )
شرح
وَ أُمَّهاتُكُمُو حرام كرده شدهاند بر شما مادران شمااللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْآنها كه شير دادهاند شما را مرضعه را مادر مىگويد از براى حرمت ايشان پس هر زنى كه شير دهد كسى را و زنى كه شير داده باشد آن شيردهنده را و زنى كه شير داده باشد شوهر آن زن را كه به شير او از زوجه او يا ام ولد و رضاع واقع شود همه ام رضاعىاندوَ أَخَواتُكُمْ مِنَ الرَّضاعَةِو خواهران شما از جهت شير خوردن امام اعظم و امام مالك رحمهما اللّه برآنند كه حكم رضاع به اندك و بسيار را از شير خوردن ثابتست و به مذهب امام شافعى و امام احمد حنبل رح به كمتر از پنج بار شير خوردن متفرق حكم رضاع ثابت نمىشودوَ أُمَّهاتُ نِسائِكُمْو مادران زنان شما و جدات منكوحه از قبل پدر و مادر به نسب و رضاع همين حكم داردوَ رَبائِبُكُمُو دختران زنان شمااللَّاتِي فِي حُجُورِكُمْآن دختران كه در كنار تربيت شما پرورش مىيابند و شرط در حرمت ايشان آنست كه متولد شده باشندمِنْ نِسائِكُمُ اللَّاتِياز آن زنانى كهدَخَلْتُمْ بِهِنَّشما با ايشان دخول كرده باشيدفَإِنْ لَمْ تَكُونُواپس اگر نباشد شما كه به خلوتدَخَلْتُمْ بِهِنَّدرآمده باشيد با ايشان اين دخول كنايه است از مباشرتفَلا جُناحَ عَلَيْكُمْپس هيچ گناهى نيست بر شما در نكاح ربائبوَ حَلائِلُ أَبْنائِكُمُو ديگر از محرمات زنان پسران شمااندالَّذِينَ مِنْ أَصْلابِكُمْآن پسران كه از پشتهاى شمااند چون حضرت رسالتپناه ص زينب را بعد از آن كه زيد بن حارث كه پسرخوانده آن حضرت بود طلاق داد حضرت به عقد نكاح درآورد مشركان عرب آغاز سرزنش كردند كه زن پسر خود را خواسته اين آيت فرود آمد كه حليله پسر صلبى حرام است نه زن كسى كه پسرخوانده باشدوَ أَنْ تَجْمَعُواو ديگر حرام است بر شما آنكه جمع كنيدبَيْنَ الْأُخْتَيْنِميان دو خواهر در يك نكاحإِلَّا ما قَدْ سَلَفَمگر آنچه از پيش گذشته يعنى قبل از نهى و تحريم كه آن معفو عنه است و برخى از مفسران برانند كه مراد از ما قد سلف آنست كه يعقوب على نبينا و عليه السلام جمع كرده بود ميان دو خواهران ليّا مادر يهود او راحيل مادر يوسف ع و در دين وى حلال بودهإِنَّ اللَّهَ كانَبه درستى كه خدا هستغَفُوراًآمرزگار آن كسان از اهل ايمان كه در زمان جاهليت اين عمل كردهاندرَحِيماًمهربان بر كسانى كه در اسلام اين عمل بجا آوردهاند و بعد از ان توبه كرده ، تامل در معنى اين دو اسم مفلسان بىبضاعت را سرمايه تمامست بيت سرمايه عاصيان به بازار اميد * غفران تو و رحمت بىغايت تست .