4 / 25
و هر كه نتواند از شما جهت توانگرى كه نكاح كند زنان آزاد مسلمانان را پس بايد كه نكاح كنيد از آنچه مالك او شده است دست جنس شما ، مراد كنيزكان شمااند كه مسلمانان باشند و خدا داناتر است بايمان شما بعض شما از جنس بعضست پس نكاح كنيد كنيزكان را به دستورى خداوندان ايشان و بدهيد ايشان را مهر ايشان به خوشخوئى در حالتى كه عفيفه باشند نه زناكننده و نه دوست پنهانىگيرنده پس چون در حبالهء زوج آمدند اگر زنا كنند پس بر ايشانست نيم مقدار از آنچه بر زنان آزادست از عقوبت نكاح كنيزكان كسى راست كه بترسد از گناه از شما و آن كه صبر كنيد بهترست شما را و خدا آمرزنده مهربانست ( 25 )
شرح
وَ مَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًاو هرك را استطاعت نيست از شما از روى توانائى و توانگرىأَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَناتِ الْمُؤْمِناتِكه بنكاح درآرد زنان آزاد گرديده رافَمِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْپس بايد كه بخواهد بزنى آنچه مالك آنست دستهاى شمامِنْ فَتَياتِكُمُ الْمُؤْمِناتِاز كنيزكان شما كه گرويدگانندوَ اللَّهُ أَعْلَمُو خدا داناترستبِإِيمانِكُمْبگرويدن شما كه تفاضلى كه در ميان شما باشد در ايمانبَعْضُكُمْبرخى از شما كه عبيد و اماءايدمِنْ بَعْضٍاز برخى ديگر يعنى همه مشتركيد در ايمان يا شما از يكديگريد در نسب ، و پدر همه شما آدم ع استفَانْكِحُوهُنَّپس بخواهيد كنيزكان رابِإِذْنِ أَهْلِهِنَّبه دستورى خداوندان ايشان چه ايشان مملوك ديگرىاندوَ آتُوهُنَّو بدهيد به كنيزكان نكاح كردهأُجُورَهُنَّمهرهاى ايشانبِالْمَعْرُوفِبه نيكوئى يعنى بىكاس و مضايقه و دادن مهر به ايشان هم باذن مالكان ايشان بايدمُحْصَناتٍدر حالتى كه اين كنيزكان نگاهدارنده فروج خود باشندغَيْرَ مُسافِحاتٍنه زناكنندگان به آشكاراوَ لا مُتَّخِذاتِ أَخْدانٍو نه فراگيرندگان دوستان پنهانىفَإِذا أُحْصِنَّپس آن هنگام كه ايشان نگاه دارند فروج خود را از حرام به سبب تزويج و حفص به صيغه مجهول مىخواند و معنى آنست كه آن هنگام كه جوارى شوهر كرده شدندفَإِنْ أَتَيْنَ بِفاحِشَةٍپس اگر بيايند بزنافَعَلَيْهِنَّپس بر ايشان لازم بودنِصْفُ ما عَلَى الْمُحْصَناتِنيمهء آنچه لازم است بر زنان آزاد بىشوهرمِنَ الْعَذابِاز حدى كه خدا مقرر كرد و حد زن آزاد بىشوهر صد تازيانه است و از آن كنيزك پنجاه تازيانه باشد و زن آزاد را تغريب عام است امام شافعى رح مىگويد كه تغريب كنيزك نصف عام باشد امام اعظم رح فرموده كه ميان جلد و نفى جمع نكنند مگر براى سياست و در همه مذهب در زنا عبيد و اماء رجم نيستذلِكَآن نكاح كنيزكانلِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَبراى آن كسيست كه ترسد از رنج سخت يعنى از مشقت آنكه در زنا افتدمِنْكُمْاز شما كه غربائيدوَ أَنْ تَصْبِرُواو آنكه صبر كنيد از نكاح كنيزكانخَيْرٌ لَكُمْبهترست مر شما را و به احتياط نزديكتر در صيانت ولد خود از بندگىوَ اللَّهُ غَفُورٌو خدا آمرزنده است مر كسى را كه صبر نتواند كرد از نكاح اماءرَحِيمٌمهربانست به رخصت بندگان در آن .