4 / 24
و حرام كرده شدند زنان شوهردار مگر آنچه مالك شده است دست شما لازم ساخته است خدا بر شما و حلال كرده شد شما را ما سواى اين همه محرمات ( حلال كرده شد ) كه طلب نكاح كنيد باموال خويش عفت طلب كنان نه شهوت رانندگان پس كسى كه لذّت گرفتيد به او از زنان بدهيد ايشان را مهر ايشان مقرر كرده شده و نيست بر شما گناه در آنچه با يكديگر راضى شديد بعد مهر مقرّر هر آئينه خدا دانا استواركار ( 24 )
شرح
وَ الْمُحْصَناتُو حرام كرده شده بر شما شوهردارانمِنَ النِّساءِاز زنانإِلَّا ما مَلَكَتْمگر آنچه مالك او شده استأَيْمانُكُمْدستهاى شما ابو سعيد خدرى رض نقل مىكند كه در حرب حنين از غنائم اوطاس مال بىقياس باهل جهاد رسيد و از جمله زنانى كه شوهران ايشان را بحسب و نسب مىشناختيم بقيد اسيرى ، ما درآمدند و چون حرمت زنان شوهرداران ما را معلوم شده بود در حل و حرمت اسيران متردد گشتيم و ايشان را اگرچه ملك يمين ما بودند از قبيل محصنات مىشمرديم بعد از عرض حال به حضرت رسالت پناه ص اين آيت نازل شد كه زنان كفار اگرچه شوهر دارند اما چون بسبب سبى ملك يمين شمااند تصرف در ايشان حلالست به شرط اخراج ايشان از دار الحرب بىازواج ايشان ، و اين قول امام اعظمست رح و باقى ائمه به مجرد سبى ايشان را حلال مىدانندكِتابَ اللَّهِملازم باشيد فرض خداى را در باب مناكحات يا مصدر مؤكدست يعنى آنكه نوشت خدا نوشتنىعَلَيْكُمْبر شما در محرماتوَ أُحِلَّ لَكُمْو حلال گردانيد مر شما را و حفص مجهول مىخواند و معنى آنست كه حلال كرده شد بر شماما وَراءَ ذلِكُمْآنچه غير ازين محرمات مذكوره است و بحديث محرمات نيز ثابت شده چون نكاح مرأة بر عمه او و بر خاله او و بر خواهرزاده او و بر برادرزاده او و نكاح مطلقه ثلثه بىتحليل و نكاح معتد و نكاح امه بر آزاد و تزويج بخامسه و نكاح ملاعنه و تفاصيل اينها در كتب فقه مذكورست و چون حق سبحانه بيان حلال و حرام فرمود پس روا باشد شما راأَنْ تَبْتَغُواآنكه بطلبيد زنانى را كه غير محرم باشند يعنى بنكاح درآريد و كابين كنيدبِأَمْوالِكُمْبه مالهاى خودمُحْصِنِينَدر حالتى كه به آن تزوج متعفف باشيد يعنى دين خود را به آن نكاح در پناه آريدغَيْرَ مُسافِحِينَو نباشيد زناكنندگانفَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِپس هركه برخوردارى يافتهايد به دومِنْهُنَّاز زنان بسبب نكاحفَآتُوهُنَّپس بدهيد ايشان راأُجُورَهُنَّمهرهاى ايشانفَرِيضَةًمقرر كرده و مفروض ساخته چه مهر در مقابله استمتاعستوَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْو هيچ و بال و گناهى نيست بر شما كه ازواج و زوجانيدفِيما تَراضَيْتُمْ بِهِدر آنچه با يكديگر راضى شويد به آن چيزمِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِاز پس آن مهرى كه فرض شده در زمان عقد يعنى آنچه زن ابرا كند از مهر و مرد در عوض آن چيزى بوى دهد يا زن از مهر كم كند و مرد زياده سازد و گفتهاند تراضى در نفقه است يا در صحبت و مفارقتإِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماًبه درستى كه خدا هست دانا بمصالح بندگانحَكِيماًمحكمكار در مهمات نكاح ايشان .