3 / 159
پس بسبب مهربانى از خدا نرم شدى براى ايشان و اگر مىشدى درشتخو سختدل پراگنده مىشدند از حوالى تو پس درگذر از ايشان و آمرزش خواه براى ايشان و مشورت كن با ايشان درين كار پس آنگاه كه قصد محكم كردى پس اعتماد كن بر خدا هر آئينه خدا دوست مىدارد توكلكنندگان را ( 159 )
3 / 160
اگر نصرت دهد شما را خدا هيچكس غالب نيست بر شما و اگر به بىپروائى بگذارد شما را پس كيست كه نصرت دهد شما را بعد از وى و بر خدا بايد كه توكل كنند مسلمانان ( 160 )
3 / 161
و هرگز خيانت از نبى نمىآيد و هر كه خيانت كند خواهد آورد آن چيز را كه خيانت او كرده است بروز قيامت يعنى بر سر برداشته پس تمام داده شود هر شخصى را جزائى آنچه كرده است و ايشان ستم كرده نه شوند ( 161 )
شرح
فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِپس به بخشايشى كه ترا رسيد از حق سبحانهلِنْتَ لَهُمْنرم گشتى براى منهزمان احد نزول آيت در ان وقت بود كه حضرت رسالتپناه عليه السلام بعد از مراجعت اهل هزيمت به ايشان تغليظ و تشديد نفرمود بلكه مراسم دلجوئى و لوازم خوشخوئى به نسبت آن جماعت رعايت نمود حق سبحانه و تعالى مىفرمايد كه نرمسخنى و نيكوخوئى تو به رحمت من بودوَ لَوْ كُنْتَ فَظًّاو اگر مىبودى تو زشتخوى يا سختگوى يا جفاكنندهغَلِيظَ الْقَلْبِسخت دل و نامهربانلَانْفَضُّواهرآئينه اصحاب تو پراگنده شدندىمِنْ حَوْلِكَاز نزديك تو و با تو نياراميدندىفَاعْفُ عَنْهُمْپس درگذار از ايشان تقصيرى كه در خدمت تو كردهاندوَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْو آمرزش خواه از من براى ايشان اهمالى را كه در اداى حقوق من ورزيدندوَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِو مشورت نماى با ايشان در كارى كه از حق تعالى در آن حكم جزم صادر نشده كلبى گويد كه مشاورت مخصوص بوده بامور محاربه و مقاتله با كفارفَإِذا عَزَمْتَپس چون قصد كارى كردى بعد از مشاورتفَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِپس توكل بر خدا كن نه بر مشاورتإِنَّ اللَّهَبه درستى كه خدايُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَدوست دارد توكلكنندگان را و متوكل حقيقى كسيست كه از غير حق نترسد و جز به دو اميدوار نباشدإِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُاگر خدا شما را نصرت دهد چنان كه در حرب بدر واقع شدفَلا غالِبَ لَكُمْپس نباشد غلبهكننده بر شماوَ إِنْ يَخْذُلْكُمْو اگر فروگذارد شما را چنان كه در جنگ احد وقوع يافتفَمَنْ ذَا الَّذِيپس كيست آنكهيَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِيارى دهد شما را از پس فروگذاشتن اووَ عَلَى اللَّهِو بر كرم خدافَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَپس بايد كه توكل كنند باوردارندگانوَ ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَغُلَّو نباشد و سزاوار نه بود مر پيغمبرى را آنكه خيانت كند در غنيمت ، بعضى از اقوياى صحابه رض از پيغمبر درخواست مىنمودند كه ما را از هر غنيمت كه مىافتد زياده از حصه ضعفا چيزى بده آيت آمد كه خيانت پيغمبر ص در قسمت غنائم روا نيست و گويند از غنائم بدر گليمى يا قطيفه سرخ رنگ گم شد و جمعى سيهگليمان از روى نفاق نسبت آن به سيد على الاطلاق عليه صلوات اللّه كردند و حق تعالى ذمه حبيب خود را خصوصا و ذمه جميع انبيا را عموما ازين خيانت برمىگردانيد و فرمود كه هيچ پيغمبر در غنيمت خيانت نكرده و نكندوَ مَنْ يَغْلُلْو هر كه خيانت كند در غنائميَأْتِ بِما غَلَّبيايد به گناه آنچه خيانت در آن كرده است و يا بيارد آن چيزى را كه در آن خيانت كردهيَوْمَ الْقِيامَةِروز رستخيز و على رءوس الاشهاد بر آن فضيحت يابد اگر نيمه سوزنى يا رشته باشد در اخبار آمده كه شخصى بعد از قسمت غنائم رسن كهنه كه قبل از قسمت برداشته بود نزد حضرت رسالتپناه ص آورده آن حضرت ص قبول نكرده و فرمود نگاه دار تا در قيامت به يارىثُمَّ تُوَفَّىپس تمام داده شود در ان روزكُلُّ نَفْسٍهر نفسى راما كَسَبَتْجزاى آنچه كسب كرده باشد از خير و شروَ هُمْ لا يُظْلَمُونَو ايشان ستم كرده نشوند در وقت جزا .