3 / 150
بلكه خدا يارىدهنده شماست و او بهترين يارىدهندگانست ( 150 )
3 / 151
خواهيم انداخت در دل كافران بزدلى بسبب آنكه شريك مقرر ساختند با خدا چيزى را كه هيچ حجت فرودنياورده است خدا براى او ، و جاى ايشان دوزخ است و بد اقامتگاه ستمكاران است ( 151 )
3 / 152
و هر آئينه راست كرد خدا در حق شما وعدهء خود را چون مىكشتيد كافران را به حكم خدا تا وقتى كه بزدلى كرديد و نزاع كرديد در كار خويش و نافرمانى كرديد بعد از آنكه نمود شما را آنچه مىخواستيد از شما كسى بود كه مىخواست دنيا را و از شما كسى بود كه مىخواست آخرت را آنگاه بازگردانيد شما را از ايشان يعنى فرار كرديد تا امتحان كند شما را ، و هر آئينه درگذرانيد از شما و خدا صاحب رحمتست بر مؤمنان ( 152 )
شرح
بَلِ اللَّهُ مَوْلاكُمْبلكه بدانيد كه خدا يار و مددگار و دوستدار شماست پس با كفار دوستى مكنيد و نصرت از غير حق مجوئيدوَ هُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَو خدا بهترين يارى دهندگان استسَنُلْقِيزود باشد كه درافگنيمفِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوادر دلهاى كافرانالرُّعْبَترس و بيم خداى تعالى هم در روز احد ترس در دل كفّار افگند كه با وجود ظفر و غلبه بىجهتى ترك قتال گرفته بازگشتند و القاى رعب در دلهاى ايشان بچه سبب بودبِما أَشْرَكُوا بِاللَّهِبهآنكه ايشان شرك آوردند به خدا و انباز گرفتندما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِآن چيزى را كه نفرستاده است خدا با شرك آنسُلْطاناًحجتى و برهانى تا ايشان را عذرى بودى غرض نفى حجّت است چه اگر حجتى بودى فروفرستادىوَ مَأْواهُمُ النَّارُو جاى ايشان آتش دوزخستوَ بِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَو بد آرامگاهيست ستمكاران را دوزخوَ لَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُو هرآئينه راست كرد شما را خداوَعْدَهُوعده خود را در باب ظفر چه آن ظفر مشروط بصبر بود تا صبر مىكردند مظفر بودند و چون ترك صبر كردند مغلوب شدند و در صحيح حاكم از ابن عباس رض نقل مىكند كه خداى تعالى در هيچ موطنى پيغمبر خود را اين نصرت نه كرد كه در حرب احد كرد جمعى بر اين سخن انكار كردند ابن عباس رض فرمود كه من از كتاب خدا مىگويم فرمود كه وعده نصرت من با شما راست شدإِذْ تَحُسُّونَهُمْآن هنگامى كه كشتيد كافران را از روى شتاببِإِذْنِهِبخواست خدا يا به حكم او يا به مئونت او در اوّل روز شما را ظفر بودحَتَّى إِذا فَشِلْتُمْتا آنگاه كه شما بددل شديدوَ تَنازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِو مخالفت كرديد در كار حربوَ عَصَيْتُمْو عاصى شديد در امر امير خود عبد اللّه رض بن جبير و ترك مركز گرفتيد پس مبتلا شديد به مغلوبيتمِنْ بَعْدِ ما أَراكُمْپس از آنكه نمود شما راما تُحِبُّونَآنچه شما دوست مىداريد از نصرت و غنيمتمِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيااز شما كس باشد كه دنيا طلبد يعنى غنيمت و نام بلند و آن طائفه بودند كه پاى از حيز امر و مركز فرمان بيرون نهاده بر غارت و اخذ غنيمت اقبال نمودندوَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَو از شماست آنكس كه خواهد رستگارى آخرت و سعادت شهادت و اين گروهى بودند كه بر مركز ثبات قدم ورزيدند تا وقتى كه شربت شهادت چشيدندثُمَّ صَرَفَكُمْپس شما را بازداشت خدا و روى شما را بگردانيدعَنْهُمْاز قتل كافران بعد از غلبه شما بر ايشانلِيَبْتَلِيَكُمْتا بيازمايد شما را يعنى معامله آزمايندگان كند با شما تا عيار نقد صبر شما بر محك يقين آشكارا گرددوَ لَقَدْ عَفا عَنْكُمْو به درستى كه عفو كرد و درگذرانيد از شما كه بشومى مخالفت همه شما را نكشتند و مستاصل نگردانيدندوَ اللَّهُ ذُو فَضْلٍو خداى تعالى خداوند فضل و رحمت استعَلَى الْمُؤْمِنِينَبر گرويدگان و از جمله فضل او آنكه شما را به تمامى هلاك نكرد .