3 / 117
صفت آنچه خرج مىكنند درين زندگانى دنيا مانند صفت باديست كه در آن سرما سختست برسيد زراعت گروهى را كه ستم كردند بر خويشتن پس نابود ساخت آن را و ستم نكرد خدا بر ايشان و ليكن بر خويشتن ستم مىكردند ( 117 )
3 / 118
اى مسلمانان دوست پنهانى مگيريد از غير خويش تقصير نمىكنند به نسبت شما در فتنهانگيزى دوست داشتند رنج شما را هر آئينه ظاهر شد دشمنى از دهان ايشان و آنچه پنهان كرده است سينهء ايشان سختترست هر آئينه بيان كرديم براى شما نشانها اگر دانا هستيد ( 118 )
شرح
مَثَلُ ما يُنْفِقُونَمثل آنچه نفقه مىكنند جهودان بر علماى خود يا أبو سفيان و اصحاب او در حرب احد كه خرج لشكر كفار مىنمايند يا اخراجات مشركان در عيدها بر بتان خود يا نفقه منافقان بريا و سمعهفِي هذِهِ الْحَياةِ الدُّنْيادرين زندگانى دنياكَمَثَلِ رِيحٍمانند بادىست كه باشدفِيها صِرٌّدر ان باد سرماى سختأَصابَتْ حَرْثَ قَوْمٍبرسد به كشتزار قومى كه بشرك و معاصىظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْستم كردهاند بر نفسهاى خود يا حق خدا ندادهاندفَأَهْلَكَتْهُپس هلاك و نابود گرداند آن باد سرد كشت ايشان راوَ ما ظَلَمَهُمُ اللَّهُو ستم نكرد خدا بر مزارعان به نابود شدن مزروعات ايشانوَ لكِنْ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَو ليكن ايشان هستند كه بر نفسهاى خود ستم مىكنند بارتكاب عملى كه بدان مستحق عقوبت مىشوند صاحب كشاف گفته كه حق سبحانه تشبيه كرد آن مالها را كه نفقه مىكردند نه بموقع در عدم انتفاع به آن كشتزار سرمازده كه منفعتى از آن به كس نرسد و گفتهاند مثل نفاق ناپسنديده ايشان در هلاك ايشان چون مثل ريح مهلكه است در اهلاك حرثيا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوااى گروه گرويدگان فرا مگيريدبِطانَةً مِنْ دُونِكُمْدوستى نهانى از دون مؤمنان كه ابناى جنس شمااند ، جمعى از صحابه رض با منافقان دوستى داشتند يا با يهود عقد موالات بسته بودند بسبب نسبت قرابت يا حق رضاع يا قرب جوار رسم صداقت فرونمىگذاشتند حق تعالى نهى كرده مؤمنان را از همنشينى ايشان كه بيگانه هرگز آشنا نشودلا يَأْلُونَكُمْايشان تقصير نكنند درباره شماخَبالًااز روى تباهى و فسادوَدُّوا ما عَنِتُّمْدوست دارند آنكه شما در ان باشيد از رنج و مشقتقَدْ بَدَتِ الْبَغْضاءُبتحقيق آشكارا شده است دشمنى ايشان يعنى علامت عداوتمِنْ أَفْواهِهِمْاز دهنهاى ايشان يعنى از سخنانى كه بر دهن ايشان مىگذرد و يهود پيوسته در تجسّس عيوب مسلمانان بودند و اهل نفاق نيز نسبت با حضرت رسالت عليه السلام سخنان فتنهانگيز مىگفتندوَ ما تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُو آنچه پنهان مىدارد دلهاى ايشان از عداوت و بغضها بزرگتر است و بيشتر از آنچه بر زبان مىرانندقَدْ بَيَّنَّاهرآئينه ما بيان كرديملَكُمُ الْآياتِبراى شما آيتها در لزوم موالات آشنايان و معادات بيگانگانإِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَاگر هستيد شما كه از روى انصاف تعقل كنيد و دريابيد مواقع نفع را كه دوستان جانىاند و مكائن ضرر را كه دشمنان نهانىاند