87 / 5
بازساخت آن را خشك شده سياه گشته ( 5 )
87 / 6
قرآن تعليم خواهيم كرد ترا پس فراموش نخواهى كردن ( 6 )
87 / 7
مگر آنچه خدا خواسته است هر آئينه خدا مىداند آشكارا و پنهان را ( 7 )
87 / 8
و توفيق خواهيم داد ترا به معرفت شريعت آسان ( 8 )
87 / 9
پس پند ده اگر سود كند پند دادن ( 9 )
87 / 10
پند خواهد گرفت هر كه مىترسد ( 10 )
87 / 11
و يكسو خواهد شد ازان پند بدبختترين مردم ( 11 )
87 / 12
آنكه خواهد درآيد به آتش بزرگ ( 12 )
87 / 13
باز نميرد آنجا و نه زنده باشد ، ( 13 )
87 / 14
هر آئينه رستگار گشت هر كه پاك شد ( 14 )
شرح
فَجَعَلَهُ غُثاءً أَحْوىپس ساخت آن گياه رسته را بعد از سبزى او خشك پژمرده سياه و تيره محققان از مضمون اين آيت فهم كردهاند كه چراگاه متمتعان دنيا است گرچه اوّل تازه و سيراب و خرم نمايد اما اندك وقتى را بسبب هيوب باد خزان حوادث تيره و بىطراوت خواهد بود قطعهاگرچه خرّم و تازه است گلشن دنيا * ولى به نكبت باد خزان نمىارزدبگرده خور و قرص قمر ز جاى مرو * كه خوان چرخ به يك تاى نان نمىارزدآوردهاند كه چون جبرائيل عليه السلام بآيتى يا سوره از قرآن نازل شدى و بخواندى حضرت رسالتپناه عليه الصلاة و السلام همان را خواندن آغاز فرمودى و هنوز جبرئيل عليه السلام به آخر نرسيده كه آن حضرت ص از اوّل تلاوت كردى به سبب آنكه مبادا فراموش كند حق سبحانه آيت فرستاد كهسَنُقْرِئُكَزود باشد كه بر تو خوانيم قرآن را يعنى جبرئيل ع بامر ما بر تو خواندفَلا تَنْسىپس تو فراموش نكنى آن را از قوت حفظى كه بر تو ارزانى داشتهايم با آنكه تو امّى تا حفظ اين همه سور و آيات به مثابه نشانه ديگر را باشد به رسالت تو درين آيت بشارت است مر آن حضرت صلى اللّه عليه و سلّم را كه هر چه بر تو خوانيم فراموش نخواهى كرد كه جبرئيل بفرمان ما در درس تو خواهد بود چنان كه در اخبار آمده كه به ماه رمضان مبارك در هر سالى نازل شدى و قرآن را با پيغمبر تلاوت نمودى و در سال آخر كه آن حضرت صلى اللّه عليه و سلّم از دنيا رحلت فرمود دو نوبت آمد و قرآن را تلاوت كردند آن حضرت ص با صحابه رض و اهل خود فرمود كه اجلم نزديك است كه درين ماه رمضان جبرئيل ع دو نوبت آمده و قرآن را ختم كرديم و هر سال يك نوبت نازل مىشد همچنان بود كه آن حضرت ص فرمودإِلَّا ما شاءَ اللَّهُمگر آنچه خدا خواهد كه فراموش كنى بر ان وجه كه تلاوت او منسوخ گردد و حق سبحانه از صحف و صدور محو كندإِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَبه درستى كه خداى داند آشكارا از احوال خلقوَ ما يَخْفىو آنچه پنهان است از اطوار ايشانوَ نُيَسِّرُكَ لِلْيُسْرىو آسان گردانيم و توفيق دهيم ترا براى سلوك طريق آسان در حفظ وحى يا راه نمائيم ترا بشريعت آسانفَذَكِّرْ إِنْ نَفَعَتِ الذِّكْرىپس پند ده به قرآن به درستى كه سود دارد پند دادن مؤمنان را و گفتهاند اگر سود كند و اگر نكند يعنى تو پند دادن فرومگذار اگر كسى بدان منتفع شود و اگر نشود بيتمن آنچه شرط بلاغست با تو مىگويم * تو خواه از سخنم پند گير و خواه ملالسَيَذَّكَّرُ مَنْ يَخْشىزود باشد كه پند پذيرد كسى كه بترسد از خداىوَ يَتَجَنَّبُهَا الْأَشْقَىو پهلو تهى كند از مواعظ بدبختترين يعنى كافر كه از فاسق شقىتر استالَّذِي يَصْلَى النَّارَ الْكُبْرىآنكه درآيد به آتش بزرگتر يعنى در آتش دركه جهنّم كه آتش آن از آتش دركات ديگر تيزتر و سوزندهتر است و در حديث آمده كه اين آتش شما يعنى آتش دنيا جزوى است از هفتاد جزو آتش جهنّم و گفتهاند نار كبرى در طبقه سفلىست كه جاى آل فرعون و منافقان و منكران مائده عيسى عليه السلام باشد و نار صغرى در طبقه عليا كه جاى گنهكاران امّت مصطفى صلى اللّه عليه و سلّم استثُمَّ لا يَمُوتُ فِيها وَ لا يَحْيىپس آن بدبختترين نميرد در آن نار كبرى تا بياسايد و نه زنده باشد زندگى كه از ان راحت يابد -قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّىبه درستى كه رستگارى يافت آنكه پاك شد از كفر و معصيت .