3 / 96
هر آئينه اول خانه كه مقرر كرده شد براى مردمان آنست كه در مكه است بركت داده شده و هدايت مر مردمان را ( 96 )
3 / 97
در ان خانه نشانهاى روشنست از ان جمله جاى ايستادن ابراهيم و هر كه درآيد آنجا ايمن بود و حق خداست بر مردمان حج خانه كعبه هر كه توانائى دارد رفتن بسوى آن از جهت اسباب راه و هر كه كافر شود پس هر آئينه خدا بىنيازست از همه عالمها ( 97 )
3 / 98
بگو اى اهل كتاب چرا كافر مىشويد بآيات خدا و خدا حاضرست بر آنچه مىكنيد ( 98 )
شرح
إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍبه درستى كه اوّل خانه كه در روى زمينوُضِعَعمارت كرده و ساخته شدهلِلنَّاسِبراى مردمان تا آن را زيارت كنندلَلَّذِي بِبَكَّةَآن خانه است كه در مكه واقع شده و يك اسم بلدست همچنانكه مكه يا اسم همان بقعه كه خانه درو است از مرتضى على كرم اللّه وجهه سؤال كردند كه آيا كعبه اوّل خانه است كه براى پرستش خدا ساختهاند فرمود كه نى پيش از آن نيز بيوت عبادات بود اما او اوّل خانهء است كه حق سبحانه مبارك گردانيده بر مردمان و زيارت او را سبب رحمت و هدايت ساخته كما قالمُبارَكاًبركت داده شده يعنى بسيار نفع و كثير الخير و بركت او تا حدست كه نظر كردن در ان بىطواف و نماز برابرست در ثواب با عبادت يكساله كه در غير مكه واقع شودوَ هُدىًو اين خانه خداوند هدايت استلِلْعالَمِينَمر عالميان را كه به معرفت قبله ايشان را مهتدى مىسازد يا راه نماينده است مسلمانان را به بهشتفِيهِدر اين خانه يا در حرمآياتٌ بَيِّناتٌنشانهاى روشنست يكى از آنهامَقامُ إِبْراهِيمَو آن سنگيست كه اثر قدم خليل ع الرحمن بر آن بوده و آن نه يك آيت بلكه چهار آيت است اوّل تاثر آن سنگ از قدم ابراهيم ع دوم عوض كردن قدم آن حضرت درو تا كعبين سيوم بقاى آن رقم مدت متمادى چهارم محفوظ ماندن آن سنگ با وجود كثرت اعادى ، آيتى ديگروَ مَنْ دَخَلَهُو هر كه درين خانه آمدكانَ آمِناًباشد ايمن از قتل و غارت يعنى گناهكارى كه پناه به خانه آرد دست تعرض از وى كوتاه است مادامىكه در خانه باشد و گفتهاند داخل حرم ، به جهت اداى حج و عمره ايمن است از عقوبات و مكافات جرائمى كه قبل از حج مرتكب آن شده چه آن بقول اصح مغفورست ابو النجم صوفى گويد شبى طواف خانه كعبه مىكردم و بهغايت وقت صافى داشتم گفتم خدايا تو فرموده كهوَ مَنْ دَخَلَهُ كانَ آمِناًداخل حرم از چه چيز ايمن باشد هاتفى آواز داد كه آمنا من النار جمعى كه مقام ابراهيم را يك آيت دانند و امن داخل حرم را آيت ديگر قول ايشان آنست كه از مجموع آيات بينات دو را ذكر كرد و باقى را مطوى ساخت تا دلالت كند بر آنكه آيات بينات بسيارست و ذكر آن متجاوز از حد شمار و مفسران بعضى از انها را ذكر مىكنند چون ميل قلوب به آن و اختصاص آن به قبله مؤمنان و آنكه قاصد تخريب آن خانه مخذول گردد و هيچ پرنده بر بام خانه نهنشيند و هرگز بىطوافكننده نباشد و هر كه نظر به خانه كند البته ديدهاش اشكبار شود و اوليا هر شب آدينه در حوالى وى حاضر گردند و روحانيان و جنيان بطواف آن مائل باشند و امثال اين آيات واضح بسيارست بيتهر چه گفتيم در اوصاف وى از روى كمال * همچنان هيچ نه گفتيم كه صد چندانستمحققان گويند كه نخستين خانه كه در مكه صدر انسان است به جهت منظوريت و لكن ينظر الى قلوبكم و نياتكم موضوع شده خانه دل است و جميع اجزاى وجود به بركت دل به حق راه يابند چه هرگاه كه اشعه لوامعه نظرات تجليات ربانى بر دل افتد آثار انفتاح و انوار انشراح از صفحه وجه او لائح گردد و به صفت سعت و لكن يسعنى قلب عبدى متصف گشته مظهر اسرار بى يسمع و بى يبصر شود و درين خانه علامات روشن است كه طالب آنها بر مطلوب خود استدلال مىكند و مقام ابراهيم كه مقام تسليم باشد يكى از آنهاست شيخ شبلى قدس سره فرمود كه مقام ابراهيم مقام خلت است و هر كه بدين مقام درآيد از همه فتنهها ايمن گردد و درآمدن بحرم صورت سبب امانست از تيغ دشمن و دخول در حرم معنى واسطه ايمنى باشد از شمشير قطعيت دوست و عاشقان را هيچ المى از الم فراق دوست زياده نيست - بيتبه تيغم گر زنى باكى ندارم * به هجرانم كشى طاقت نيارموَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِو مر خدا راست بر مردمانحِجُّ الْبَيْتِقصد خانه كعبهمَنِ اسْتَطاعَهر كه توانائى داردإِلَيْهِ سَبِيلًابسوى بيت از جهت راه و استطاعت بقول امام شافعى رح زاد و راحله است و به سخن امام مالك رح صحت بدن و قدرت بر مشى و كسى كه زاد از آن حاصل شود امام اعظم رح مجموع زاد و راحله و صحت بدن را استطاعت مىگويد و امن طريق نيز شرطستوَ مَنْ كَفَرَو هركه نگرود به فرضيت حجفَإِنَّ اللَّهَپس به درستى كه خداى تعالىغَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَبىنيازست از همه عالميان و از آن نقصى بذات اقدس آن حضرت راجع نمىشود بلكه و بال بر تارك آنستقُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِبگو اى اهل كتابلِمَ تَكْفُرُونَچرا مىپوشيد يا نمىگرويدبِآياتِ اللَّهِبه آيتهايى كه خدا در وجوب حج فرستادوَ اللَّهُ شَهِيدٌو خدا مطلع است و گواهعَلى ما تَعْمَلُونَبدانچه شما مىكنيد از كتمان حق و كفران به آيات ربّانى .