60 / 11
و اگر از دست شما برود كسى از زنان شما به طرف كافران پس عقوبت رسانيديد كافران را پس بدهيد آنان را كه رفته باشند زنان ايشان مانند آنچه خرج كردند و بترسيد از خداى كه شما او را باوردارندهايد ( 11 )
60 / 12
اى پيغامبر چون بيايند نزديك تو زنان مسلمانان كه بيعت كنند با تو به اين شرط كه شريك مقرر نكنند با خدا چيزى را و دزدى نكنند و زنا نكنند و نكشند اولاد خود را و پيش نيارند سخن دروغ كه بربسته باشند آن را در ميان دستهاى خويش و در ميان پايهاى خويش و بىفرمانى نكنند ترا در كار نيك پس بيعت قبول كن از ايشان و طلب آمرزش كن براى ايشان از خدا هر آئينه خدا آمرزگار مهربان است ( 12 )
شرح
وَ إِنْ فاتَكُمْو اگر فوت شود اى مؤمنان از شماشَيْءٌچيزىمِنْ أَزْواجِكُمْيكى از زنان شماإِلَى الْكُفَّارِبسوى كفار يعنى بدار الحرب پيوند و مهر او بدست شما نيابدفَعاقَبْتُمْپس شما غنيمت گيريد يعنى غزا كنيد و عاقبت شما را ظفر بود و مال بدست آيدفَآتُوا الَّذِينَ ذَهَبَتْپس بدهيد آنان را كه رفتهاندأَزْواجُهُمْزنان ايشان بدار الكفر و مهر نيافتهاند از شوهرانمِثْلَ ما أَنْفَقُوامانند آنچه نفقه كردند از مهر آن زن در معالم از ابن عباس رضى اللّه عنه نقل مىكند كه شش تن از زنان مؤمن مهاجر مرتده شده به نزد كفار رفتند و حضرت رسول صلى اللّه عليه و سلّم مهور ايشان را از غنيمت به شوهران ايشان دادوَ اتَّقُوا اللَّهَو بترسيد از عذاب خداىالَّذِي أَنْتُمْآن خداى كه شمابِهِ مُؤْمِنُونَبه دو گرويدگانيد حكم اين آيت تا بقاى عهد باقى بود و چون عهدا مرتفع گشت اين احكام منسوخ شد آوردهاند كه روز فتح مكه چون سيّد عالم صلى اللّه عليه و سلّم از بيعت رجال فارغ گشت زنان نيز به مبايعت ميل كردند آيت آمد كهيا أَيُّهَا النَّبِيُّاى خبركننده پاى بلند قدرإِذا جاءَكَ الْمُؤْمِناتُچون بيايند به تو زنان گرويدهيُبايِعْنَكَبيعت كنند با توعَلى أَنْ لا يُشْرِكْنَبر آنكه شرك نيارند و شريك نگيرندبِاللَّهِ شَيْئاًبا خدا چيزى راوَ لا يَسْرِقْنَو دزدى نكنندوَ لا يَزْنِينَو زنا نكنندوَ لا يَقْتُلْنَو نهكشندأَوْلادَهُنَّفرزندان خود را چنانچه زنده در خاك مىكردند يا قصد بچه كه در شكم دارند بكنند و او را بيفگنندوَ لا يَأْتِينَو نيايندبِبُهْتانٍبه دروغى كه از روى جهليَفْتَرِينَهُبربافتهاند آن رابَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَ أَرْجُلِهِنَّميان دستها و پاىهاى خود يعنى فرزند حرامزاده را نيارند و به دروغ به شوهران نبندند و در دست و پاى خود آورده مىپرورندوَ لا يَعْصِينَكَو عاصى نشوند در توفِي مَعْرُوفٍدر آنچه بفرمائى از نيكوئى كه ترك نوحه كردن است در وى خراشيدن و موى بريدن و چون بدين شروط بيعت كنندفَبايِعْهُنَّپس بيعت كن به ايشان عائشه رضى اللّه عنها فرمود كه بيعت پيغمبر عليه الصلاة و السلام با زنان به سخن بود و دست آن حضرت ص دست هيچ زن نسوده قولى آنست كه زنان دست خود در قدح آب فروبردند و بعد از ان حضرت ص دست مبارك خود در آب فروبردى و گفتهاند اميه خواهر خديجه رض را فرمود تا بيعت زنان فراگرفتوَ اسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَو طلب آمرزش كن براى زنان مبايعه از خداىإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌبه تحقيق خدا آمرزنده گناه كسانيست كه بر توحيد بيعت كنندرَحِيمٌمهربان بر ايشان كه توفيق توبه و ايمان داد بزرگى فرموده كه مردم مىگويند رحمت موقوف است بر ايمان يعنى تابنده ايمان نيارد مستحق رحمت نشود و من مىگويم ايمان موقوف است به رحمت يعنى تا حق سبحانه به رحمت خود توفيق نهبخشد كسى به دولت ايمان نرسد بيتبىرحمت آن پار ز دوزخ نرهند * توفيق عزيز است بهر كس ندهندبعضى درويشان مسلمانان به جهت جز منفعت با جهودان دوستى مىكردند و خبر اهل اسلام بديشان مىگفتند آيت آمد كه .