61 / 7
و كيست ستمكارتر از كسى كه بر بست بر خدا دروغى را و او خوانده مىشود بسوى اسلام و خدا راه نمىنمايد گروه ستمكاران را ( 7 )
61 / 8
مىخواهند اين كافران كه فرونشانند نور خدا را بدهن خويش و خدا تمامكننده نور خود است اگر چه ناخوش دارند كافران ( 8 )
61 / 9
اوست آنكه فرستاد پيغامبر خود را بهدايت و دين راست تا غالب كندش بر اديان همه آن اگر چه ناخوش دارند مشركان ( 9 )
شرح
وَ مَنْ أَظْلَمُو كيست ستمكارترمِمَّنِ افْتَرىاز كسى كه بربنددعَلَى اللَّهِ الْكَذِبَبر خدا دروغ يعنى پيغمبر او را تكذيب كند و آيتهاى او را سحر داند بعضى علما برآنند كه نضر بن حارث گفت كه روز قيامت لات و عزى مرا شفاعت خواهند كرد نزد خداى و او شفاعت ايشان قبول خواهد فرمود اين آيت آمد كه كيست ظالمتر از كسى كه دروغ بر خدا بندد بقبول شفاعت بتان درباره كفاروَ هُوَ يُدْعىو حال آنكه مفترى خوانده مىشود يعنى پيغمبر ص او را مىخواندإِلَى الْإِسْلامِبسوى دين اسلام كه مشتمل است بر خير و صلاح و فوز و فلاح در دنيا و عقبىوَ اللَّهُ لا يَهْدِيو خدا راه ننمايد بر ستمكارىالْقَوْمَ الظَّالِمِينَگروه ستمكاران را در لباب آورده كه چند روزى وحى بر حضرت رسول صلى اللّه عليه و سلّم فرود نيامد كعب بن اشرف گفت مژده باد شما را اى گروه يهود كه خداى محمد ص نور او را فرونشانيد و كار او باتمام نخواهد رسيد اين سخن بجناب رسالت مآب صلى اللّه عليه و سلّم عرض نمودند و غبار ملال بر آئينه دل مبارك آن حضرت نشست جبرئيل عليه السلام به جهت رفع آن آيت آورد كهيُرِيدُونَمىخواهند يهودلِيُطْفِؤُاتا فرونشانندنُورَ اللَّهِنور خداى را كه دين و كتاب او است يا نور خدا و رسول او -بِأَفْواهِهِمْبه دهنهاى خود يعنى به گفتار ناپسنديده و سخنان بىادبانهوَ اللَّهُ مُتِمُّو خدا تمامگرداننده استنُورِهِنور دين و روشنى شرع سيد المرسلين عليه الصلاة و التسليم را قبل از قيام قيامتوَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَو اگرچه كراهت دارند كافران از اتمام آن چه كراهت ايشان را اثرى نيست در اطفاء چراغ صدق و صواب همچون ارادت خفاش كه غير مؤثر است در نابودن آفتاب جهانتاب قطعهشبپرك خواهد كه نبود آفتاب * تا ببيند ديده او مرز بومدست قدرت هر صباحى شمع مهر * برفروزد كورى خفاش شومهُوَ الَّذِي أَرْسَلَاوست آن خداوندى كه فرستاد -رَسُولَهُپيغمبر خود رابِالْهُدىبه چيزى كه سبب هدايت است يعنى قرآنوَ دِينِ الْحَقِّو بكيش راست كه ملّت حنيفه استلِيُظْهِرَهُتا غالب گرداند اين دين راعَلَى الدِّينِ كُلِّهِبر همه كيش و ملت بوقت نزول عيسى عليه السلام كه همه اهل زمين دين اسلام قبول كنندوَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَو هرچند كارهاند مشركان اظهار دين محمد مصطفى صلى اللّه عليه و سلّم را كه مشتمل است بر اثبات توحيد و ابطال شرك .