57 / 9
اوست آنكه فرومىفرستد بر بندهء خود آيات واضح تا بيرون آرد شما را از تاريكيها بسوى روشنى و خدا بر شما بخشايند مهربانست ( 9 )
57 / 10
و چيست شما را كه خرج نكنيد در راه خدا و خداى راست واپس واپسگذاشتهء آسمانها و زمين برابر نيست از شما آنكه خرج كرد پيش از فتح مكه و قتال كرد با آنكه اين چنين عمل بعد ازين فتح مكّه كرده باشد آن جماعه در مرتبه بزرگترند از آنان كه خرج كردند بعد از فتح و قتال كردند و هريك را وعده داده است خدا حالت نيك و خدا به آنچه مىكنيد خبردارست ( 10 )
57 / 11
و كيست آنكه قرض دهد خدا را قرض دادن نيك پس دو چند ادا كند آن قرض را براى او و او راست مزد بزرگ ( 11 )
شرح
هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُاوست آن خداوندى كه فروفرستدعَلى عَبْدِهِبر بنده خود كه محمد استآياتٍ بَيِّناتٍآيتهاى روشن يعنى قرآن يا معجزات هويدالِيُخْرِجَكُمْتا بيرون آرد شما را خدا به قرآن يا پيغمبر ص به دعوتمِنَ الظُّلُماتِاز تاريكيهاى كفرإِلَى النُّورِبه روشنى ايمان يا از جهل بعلم و از ضلالت بهدايت و از مخالفت به موافقت و در فتوحات آورده كه از ظلمت حجاب بنور تجلّىوَ إِنَّ اللَّهَو به درستى كه خداىبِكُمْبشمالَرَؤُفٌمهربان است كه قرآن مىفرستدرَحِيمٌبخشاينده است كه رسول را به دعوت مىفرمايدوَ ما لَكُمْو چيست شما را و چه فائده مىبينيد و چه عذر داريدأَلَّا تُنْفِقُوادر آنكه نفقه نكنيد مالهاى خود رافِي سَبِيلِ اللَّهِدر راه خداىوَ لِلَّهِو حال آنكه مر خداى راستمِيراثُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِميراث آسمانها و زمينها يعنى هرچه در آسمان و زمين است بعد از فناى اهالى آن بوى بازخواهدگشت و امروز نيز مر او راست و لكن خلق در ان تصرف مىكنند و به آخر دست تصرف ديگران كوتاه شده به حق سبحانه بازگردد درين كلام ترغيبست به نفقه كردن يعنى چون دانستيد كه اين اموال در دست شما باقى نخواهد ماند يارى فرمان خداى را در ان نگاه داريد و براى خود از ان ذخيره آخرت برداريدلا يَسْتَوِيبرابر نيستمِنْكُمْاز شما اى مؤمنانمَنْ أَنْفَقَهر كه نفقه كندمِنْ قَبْلِ الْفَتْحِپيش از فتح مكّه كه اهل اسلام بىبرگ و نوااندوَ قاتَلَو كارزار كند با دشمنان خدا و رسول با كسى كه انفاق نمايد و داعيه قتال دارد بعد از فتح مكه چه در ان وقت مال بسيار خواهد بود چندان بانفاق و مقاتله احتياج نخواهد افتادأُولئِكَآن گروه منفقان و مقاتلان قبل الفتحأَعْظَمُبزرگترنددَرَجَةًاز روى درجه و مرتبهمِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوااز آنكه نفقه كنندمِنْ بَعْدُپس از فتحوَ قاتَلُواو كارزار نمايندوَ كُلًّاو همه را كه نفقه مىكنند و قتال مىنمايند پيش از فتح و پس از انوَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنىوعده كرده است خدا به بهشت اما درجات ايشان متفاوت باشدوَ اللَّهُو خداىبِما تَعْمَلُونَبهآنچه مىكنيد از نفقه و قتال باخلاص يا برياخَبِيرٌدانا است اكثر مفسران برانند كه اين آيت در شان ابو بكر صديق رضى اللّه عنه كه اوّل كسى كه ايمان آورده و نفقه كرده و با كفار مخاصمه نمود او بود و اشارت بدين معنى در صفت وى گفتهاند رباعىصاحب قدم مقام تجريد * سردفتر جمله اهل توحيددر جمع مقربان است سابق * حقا كه جزا و نبود صادقمَنْ ذَا الَّذِيكيست آن كسى كه اويُقْرِضُ اللَّهَدام دهد خداى را يعنى نفقه كند مال خود را به اميد اجر و ثواب چون طالب عوض به آن ماند كه قرض مىدهدقَرْضاً حَسَناًوام دادن نيكو يعنى بطيب نفس و باخلاصفَيُضاعِفَهُپس زياده گرداند خدا جزاى قرض او رالَهُبراى او يعنى اجر او را مضاعف سازدوَ لَهُو مر او را بودأَجْرٌ كَرِيمٌمزدى گرامى كه بهشت است .