56 / 71
آيا ديديد آن آتش را كه از ميان شاخ درخت بر مىآريد ( 71 )
56 / 72
آيا شما آفريدهايد درخت آن را يا ما آفرينندهايم ( 72 )
56 / 73
ما ساختيم آن درخت را براى پند و منفعت براى مسافران ( 73 )
56 / 74
پس به پاكى ياد كن پروردگار بزرگ خود را ( 74 )
56 / 75
پس سوگند مىخورم به افتادن ستارها ( 75 )
56 / 76
و اين قسمى است بزرگ اگر بدانيد ( 76 )
56 / 77
اين كتاب قرآنى است گرامى قدر ( 77 )
56 / 78
نوشته شده است در كتاب پوشيده ( 78 )
شرح
أَ فَرَأَيْتُمُآيا اخبار كنيدالنَّارَ الَّتِي تُورُونَآتشى كه بيرون مىآريدأَ أَنْتُمْآيا شماأَنْشَأْتُمْبيافريدهايدشَجَرَتَهادرخت آتش را كه مرخ و عفارستأَمْ نَحْنُ الْمُنْشِؤُنَيا ما آفرينندهايم اهل بوادى شاخى از درخت مرخ كه مذكر مىگويند بر شاخى از درخت عفار كه انثى مىخوانند مىسايند حق سبحانه از ميان آن دو شاخ تر كه آب از ان مىچكد آتشى بيرون مىآردنَحْنُ جَعَلْناهاما گردانيديم آن آتش راتَذْكِرَةًيادكردنى كه چون ببينيد آن را آتش دوزخ را ياد كنيد يا آن را تبصره ساختيم تا اهل بصيرت دانند كه هر كه قادرست بر احداث آتش از درخت سبز و تر با وجود مائيستى درو كه به كيفيت ضد آتش است هر آئينه قادر بود بر تازه ساختن نهال وجود انسان بعد از خشكى و پژمردگى آنوَ مَتاعاًو ما ساختيم آتش را برخوردارى يعنى سبب نفع گرفتنلِلْمُقْوِينَمر مسافران را و مقيمان را اكتفا كرد بذكر احد الضدين چنان كه سرابيل تقيكم الحرفَسَبِّحْپس تسبيح گوبِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِبنام پروردگار بزرگ تو و او را به پاكى ياد كنفَلا أُقْسِمُپس سوگند ياد مىكنمبِمَواقِعِ النُّجُومِبمواقع نجوم قرآنى يعنى اوقات نزول آن يا مغارب نجوم و مساقط آن صاحب كشاف فرموده كه تخصيص مغارب به جهت آن است كه غروب دليل زوال است و بزوال اثر استدلال توان كرد بر وجود مؤثرى كه تاثير او را زوال نيست يا بمطالع كواكب يا بمجارى آن و در عين المعانى آورده كه مراد مساجد صحابه و مقابر ايشان است كه مشبهاند به نجوم كما قال اصحابى كالنجوم بايّهم اقتديتم اهتديتم يا منازل نجوم كه بروج آسمان است كما فى قوله تعالى و السماء ذات البروج يا به آن نجوم كه مأمور برجم شياطين شدند و آن وقت مولد حضرت پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم بوده و هنگام بعث او و امام زاهد رح فرموده كه مراد نجوم قرآن است و مواقع آن دل مقدس پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم هر چند دل مطهر او يكى بود اما نجوم قرآنى بسيار بود هر نجمى را موقعى و قرائت امام حمزه و امام كسائى رح كه موقع خواندهاند مؤيد اين قول است و نزول قرآن بر قلب مبارك وى بنصّ نزل به الروح الامين على قلبك ثابت شدهوَ إِنَّهُو به درستى كه آنچه خدا به دو سوگند خوردلَقَسَمٌسوگندى استلَوْ تَعْلَمُونَاگر دانيدعَظِيمٌبزرگ و معتبر جواب قسم چيستإِنَّهُبه درستى كه آنچه آن حضرت صلى اللّه عليه و سلّم بر شما مىخواندلَقُرْآنٌ كَرِيمٌهر آئينه قرآنى است بزرگوار و بسيار نفع چه مشتمل است بر اصول علوى كه در باب مصالح معاش و معاد به كار آيد يا گرامى است نزد خداى و ملائكه و مؤمنان يا حافظ و قادرى او مكرم و معززست اين قرآن نوشته استفِي كِتابٍ مَكْنُونٍدر كتابى پوشيده و نگاه داشته شده نزديك خدا در لوح محفوظ .