54 / 38
و هر آئينه غارت كرد ايشان را يك پگاه عقوبتى جاى گيرند ( 38 )
54 / 39
پس گفتيم بچشيد عذاب مرا و ترسانيدنهائى مرا ( 39 )
54 / 40
و هر آئينه آسان ساختيم قرآن را براى آنكه پند گيرند پس آيا هيچ پندگيرنده هست ( 40 )
54 / 41
و هر آئينه آمدند به خويشاوندان فرعون ترسانندگان ( 41 )
54 / 42
دروغى شمردند نشانهاى ما را همه آنها پس در گرفتيم ايشان را مانند در گرفتن غالب قوى ( 42 )
54 / 43
آيا كافران شما اى قريش بهتراند ازين جماعتها يا شما را حكم خلاصى است در كتابهاى پيشين ( 43 )
54 / 44
آيا مىگويند ما جماعتى انتقامكنندهايم ( 44 )
54 / 45
شكست داده خواهد شد اين جماعه را و بگردانند ايشان پشت را ( 45 )
54 / 46
بلكه قيامت وعدهگاه ايشان است و قيامت سختتر و تلختر است ( 46 )
54 / 47
هر آئينه گناهكاران در گمراهى و جهالتاند ( 47 )
شرح
وَ لَقَدْ صَبَّحَهُمْو به درستى كه بامداد كرد بقوم لوط عبُكْرَةًدر اوّل روز يعنى بوقت صبح آمد بر ايشانعَذابٌ مُسْتَقِرٌّعقوبتى قرار گرفته يعنى دائم بود و بازنگشت تا ايشان را هلاك نگردد گفتيم ما ايشان را كهفَذُوقُوا عَذابِيپس بچشيد و بكشيد عقوبت مراوَ نُذُرِو بيم كردن من يعنى عذابى كه بفرمان من بيم مىكردند شما را از انوَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَو هر آئينه سهل و آسان گردانيديم قرآن رالِلذِّكْرِمر جمعى عربى زبانان را براى فهم كردن معانى آن و دانستن اخبار گذشتگانفَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍپس هيچ پند شنونده هست كه بدان عبرت گيردوَ لَقَدْ جاءَو به درستى كه آمدندآلَ فِرْعَوْنَ النُّذُرُبفرعون و قوم او بيمكنندگان يعنى موسى و هارون على نبينا و عليهما السلام به آيتهائى كه موسى ع قبطيان را بدان بيم كرد و آن نه آيت بودكَذَّبُواتكذيب كردندبِآياتِنا كُلِّهابه همه آن آيتها و بدان نگرويدندفَأَخَذْناهُمْپس بگرفتيم ايشان را به عذاب غرقأَخْذَ عَزِيزٍگرفتن غالبى كه مغلوب نگردد در گرفتنمُقْتَدِرٍتوانا بر هلاك مشركانأَ كُفَّارُكُمْآيا كافران شما اى گروه عربخَيْرٌقوىتر و سختترند -مِنْ أُولئِكُمْازين گروه مكذبان كه برشمرده شد يعنى اينان از آنان به قوت و عدت و حشمت و سطوت بهتر و بيشتر نيستند و آنان را عذاب ما فرا رسيد اينان را چرا فرا نرسدأَمْ لَكُمْيا آنكه شما راست اى مشركانبَراءَةٌ فِي الزُّبُرِبراءتى در كتابهاى سماوى يعنى براتى نوشته شده بر نام شما كه شما را عذاب نخواهد بودأَمْ يَقُولُونَ نَحْنُآيا مىگويند كفار عرب كه ماجَمِيعٌ مُنْتَصِرٌگروهى جمع شدهايم يارىدهنده يك ديگر را و منعكننده بلا از يكديگرسَيُهْزَمُ الْجَمْعُزود باشد كه هزيمت كرده شود جمع ايشانوَ يُوَلُّونَ الدُّبُرَبرگردانيده شود پشتهاى ايشان از حرب يعنى هر يك پشت بگرداند از معركه قتال و فرار نمايد و اين صورت واقع شد در روز بدر پس اين آيت يكى از دلائل نبوّت و اعجاز قرآن است فاروق اعظم رضى اللّه عنه مىفرمايد كه چون اين آيت فرود آمد حضرت رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلّم فرمود كه معنى اين آيت را نمىدانم كه چيست ناگاه در روز بدر ديدم كه آن حضرت زره پوشيده مىگويد سيهزم الجمع دانستم كه معنى آيت چه بوده و به همين قتل و اسر و هزيمت ايشان بسنده نيستبَلِ السَّاعَةُبلكه روز قيامتمَوْعِدُهُمْوعدهگاه عذاب كلّى ايشان استوَ السَّاعَةُو عذاب قيامتأَدْهىسختتر و باهولتروَ أَمَرُّو تلختر و ناخوشتر است از عذاب دنياإِنَّ الْمُجْرِمِينَبه درستى كه مشركانفِي ضَلالٍدر گمراهىاند از راه حق در دنياوَ سُعُرٍو در عنا و مشقت يا در آتش سوزان در آخرت .