48 / 29
محمد صلى اللّه عليه و سلّم پيغامبر خدا است و آنان كه همراه اويند سختاند بر كافران مهربانند در ميان خود مىبينى ايشان را ركوعكننده و سجده نماينده مىطلبند فضل را از خدا و خوشنودى را نشانهء صلاح ايشان در روى ايشان است از اثر سجده آنچه مذكور مىشود داستان ايشان است در توريت و داستان ايشان است در انجيل ايشان مانند زراعتى هستند كه بر آورد گياه سبزه خود را پس قوى كرد آن را پس سبطر شد پس باستاد خود بر ساقهاى خود بشگفت مىآرد زراعتكنندگان را تا كه در خشم آرد بسبب ديدن ايشان كافران را وعده داده است خدا آنان را كه ايمان آوردهاند و كارهاى شايسته كردند از ايشان آمرزش و مزد بزرگ ( 29 )
شرح
مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِمحمد فرستاده خداى است به حقوَ الَّذِينَ مَعَهُو آنان كه با اويند از مؤمنانأَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِسختدل و غليظاند بر كفّاررُحَماءُ بَيْنَهُمْمهربان و مشفقان ميان يكديگرتَراهُمْمىبينى تو ايشان رارُكَّعاًركوعآرندگانسُجَّداًسجودكنندگان يعنى در اكثر اوقات مشغولاند به نماز در موضح آورده كه اين مناقب راجع به همه صحابه رض است اما درين ايمائى است باختصاص هر يك از خواص اصحاب به منقبتى خاص و الذين معه مدح صديق است رضى اللّه عنه كه بقرب و معيت و رفاقت در دار و غار و اسفار مخصوص بوده اشداء على الكفّار صفت فاروق است رضى اللّه عنه چه در نهايت شدت و غلظت بود با اهل شرك و نفاق همه علما را اتفاق است كه رحماء بينم بغت ذى النورين است رضى اللّه عنه و حيا و دلنوازى و وفاى او مشهورست و معروف و نزد خالق و خلائق بدان صفات و سمات موسوم و موصوف ترهمرُكَّعاً سُجَّداًشرح حال مرتضى على است كرم اللّه وجهه كه اكثر اوقات و اغلب آنات او بوظائف طاعات و عبادات مىگذشت تا حدى كه هر شب آواز هزار تكبير احرام از خلوت وى باسماع خادمان عتبه عليهاش مىرسيديَبْتَغُونَمىطلبند اين بزرگانفَضْلًا مِنَ اللَّهِافزونى از خداى يعنى زيادتى ثواب مىجويندوَ رِضْواناًو خوشنودى حضرت او مىطلبندسِيماهُمْعلامتهاى ايشانفِي وُجُوهِهِمْدر رويهاى ايشان ظاهر بودهمِنْ أَثَرِ السُّجُودِاز اثر سجده كردن در لباب آورده كه اثر نماز در جبين مبين ايشان لايح بوده چه روى نمازگزارنده در نظر اهل دل خورشيد تابنده است كه من كثّر صلاته بالليل حسن وجهه بالنهار و در نفحات مذكورست كه چون ارواح به بركت قرب الهى صاف شود انوار معرفت بر اشباح ظاهر گردد بيتدرويش را گواه چه حاجت كه عاشق است * رنگ رخش ز دور ببين و بدان كه هستذلِكَاين وصف كه مذكور شدمَثَلُهُمْصفت ايشان استفِي التَّوْراةِدر كتاب موسى عليه السلام يعنى بدين صفت مذكوراند در توريت ايشانوَ مَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِو صفت ايشان است در انجيل يعنى به همين نعت در كتاب عيسى عليه السلام مذكوراند يا صفت ايشان در توريت و انجيلكَزَرْعٍمانند كشتى است كه در اوّلأَخْرَجَ شَطْأَهُبيرون مىآرد شاخك خود را يعنى تيغ زند و يك شاخ بيرون آيدفَآزَرَهُپس قوى گرداند آن يك شاخ رافَاسْتَغْلَظَپس سطبر شودفَاسْتَوى عَلى سُوقِهِپس بايستد بر ساقهاى خود يعنى اوّل دانه بود پس گياه ضعيف شود و به آخر درختى گردديُعْجِبُ الزُّرَّاعَبشگفت آرد مزارعان را قوت و سطبرى و راستى و خوبى او و اين مثل است ممثّل وى حضرت پيغمبر است صلى اللّه عليه و سلّم و ياران وىاند كه به اول دعوت اسلام ضعيف بود هرچند برآمد قوّت گرفت و راست بايستاد و سبب تعجب عالميان شد حق سبحانه اين تمثيل فرمودلِيَغِيظَتا خشم گيرندبِهِمُ الْكُفَّارَبياران پيغمبر كافران امام قشيرى رح فرموده كه آيت در شان اصحاب رض است پس هر كه بر ايشان خشم گيرد و ايشان را دشمن دارد داخل كفّار خواهد بود نعوذ باللّه منهاوَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُواوعده كرد خدا آنان را كه گرويدهاندوَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِو كردند كردارهاى پسنديده و ستودهمِنْهُمْاز ايشان يعنى همه ايشان را وعده فرموده استمَغْفِرَةًآمرزش گناهانوَ أَجْراً عَظِيماًو مزدى بزرگ و در تف عجائب آورده كه مراد از عمل صالح اينجا دوستى صحابه است رضوان اللّه عليهم اجمعين .