48 / 21
و وعده داد خدا غنيمتهاى ديگر نيز كه هنوز دست نيافتهايد بران دانسته است خداى آن را و هست خدا بر همه چيز توانا ( 21 )
48 / 22
و اگر جنگ مىكردند با شما كافران البته بسوى شما مىگردانيدند پشت را باز نمىيافتند كارسازى و نه نصرتدهنده ( 22 )
48 / 23
مانند آئين خدا كه گذشته است پيش ازين و نخواهى يافت آئين خدا را تبديلى ( 23 )
48 / 24
و اوست آنكه بازداشت دست كافران را از شما و دست شما را از كافران در ميان مكّه بعد از آنكه فيروزمند ساخت شما را بر ايشان و هست خدا به آنچه مىكنيد بينا ( 24 )
شرح
وَ أُخْرىوعده كرد شما را غنيمتهاى ديگر يا فتح شهرهاى ديگر كه هنوزلَمْ تَقْدِرُواقادر نشدهايدعَلَيْهابر آن و نمىدانيد آن راقَدْ أَحاطَ اللَّهُبه درستى كه احاطه كرده است علم خداىبِهابه آن مراد غنائم هوازن است يا مدائن فارس و روم و شام و مجاهد گويد هر فتحى كه تا قيامت مر اين امت را دست دهد در اين داخل استوَ كانَ اللَّهُو هست خداىعَلى كُلِّ شَيْءٍبر همه چيزها از فتح مداين و اعطاء غنائمقَدِيراًتواناوَ لَوْ قاتَلَكُمُو اگر قتال كردندى با شما در حديبيهالَّذِينَ كَفَرُواآنان كه كافر بودند از اهل حديبيه و صلح نكردندىلَوَلَّوُا الْأَدْبارَهر آئينه برگردانيدندى پشتها را يعنى هزيمت كردندىثُمَّ لا يَجِدُونَپس نيافتندىوَلِيًّاكارسازى كه ايشان را نگاه داردوَ لا نَصِيراًو نه يارى كه ايشان را مددگارى نمايدسُنَّةَ اللَّهِسنت نهاده است خداى سنتنهادنىالَّتِي قَدْ خَلَتْآن سنتى كه گذشته استمِنْ قَبْلُپيش ازين در امتان ديگر كه هميشه انبياء بر ايشان غلبه كردهاندوَ لَنْ تَجِدَو نيابى تولِسُنَّةِ اللَّهِمر سنت خداى راتَبْدِيلًاتغييرى هرچه در ازل مقدّر و مقرر شده لا محاله كائن خواهد شد و دست تصرف هيچكس رقم تغيير و تبديل بر صفحات آن نخواهد كشيد قطعهتغيير به حكم ازلى راه نيابد * تبديل بفرمان قضا كار ندارددر دائره امر كموبيش نگنجد * با سرّ قدر چون و چرا كار نداردآوردهاند كه وقتى كه آن حضرت صلى اللّه عليه و سلّم در حديبيه بود هشتاد تن از اهل مكه بهنگام نماز صبح از جبل تنعيم فروتاخته شبخون آوردند تا صحابه رض را بقتل رسانند ياران رسول اللّه ص غلبه كرده ايشان را دستگير گردند و پيش آن حضرت آوردند و آن حضرت ايشان را آزاد كرد آيت نازل شد كهوَ هُوَ الَّذِيو اوست آن خداوندى كه از محض كرمكَفَّ أَيْدِيَهُمْبازداشت دستهاى كفار مكه راعَنْكُمْاز شما تا صلح كردندوَ أَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْو دستهاى شما را كوتاه كرد از ايشانبِبَطْنِ مَكَّةَدر وادى مكه يعنى حديبيهمِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْپس از آنكه ظفر داد شما را و غالب ساختعَلَيْهِمْبر ايشان مراد آن هشتاد سواراندوَ كانَ اللَّهُو هست خداىبِما تَعْمَلُونَبهآنچه مىكنيد از مقاتله با كفار براى فرمان رسول خداى و آنكه دست باز مىداريد و مىگذاريد به جهت تعظيم خانه خداىبَصِيراًبينا و شما را بدان جزا خواهد داد .