45 / 28
و به بينى هر گروهى را به زانو درآمده هر گروهى را خوانده شود بسوى نامهء اعمال او گوئيم امروز جزا داده شود شما را بحسب آنچه مىكرديد ( 28 )
45 / 29
گوئيم اين نامه است كه اظهار حقيقت مىكند بر شما براستى هر آئينه ما مىنوشتيم آنچه شما عمل مىكرديد ( 29 )
45 / 30
پس اما آنان كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته كردند پس درآرد ايشان را پروردگار ايشان در رحمت خود اينست فيروزى ظاهر ( 30 )
45 / 31
و اما آنان كه كافر شدند ايشان را گوئيم آيا خوانده نمىشد بر شما آيات من پس تكبّر كرديد و قوم گناهكاران بوديد ( 31 )
45 / 32
و چون گفته مىشد كه وعدهء خدا راست است و قيامت هيچ شبه نيست دران گفتيد نمىدانيم چيست قيامت تصوّر نمىكنيم آن را مگر باحتمال ضعيف و نيستيم ما يقينكننده ( 32 )
شرح
وَ تَرى كُلَّ أُمَّةٍو ببينى در ان روز هر گروهى راجاثِيَةًبه زانو درآمده و گفتهاند جثو خاصه كفار است و اصح آنكه عام دارند چه همه كس از هيبت آن روز به زانو درافتندكُلَّ أُمَّةٍهر گروهىتُدْعىخوانده شوندإِلى كِتابِهَابه كتابهاى ايشان يعنى بصحائف اعمال ايشان و ايشان را گويندالْيَوْمَ تُجْزَوْنَامروز جزا داده خواهيد شدما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَآنچه بوديد كه عمل مىكرديدهذا كِتابُنااين است كتاب ما يعنى كتابى كه كرام الكاتبين را به نوشتن آن امر كرده بوديميَنْطِقُسخن گويد يعنى روشن سازدعَلَيْكُمْبر شما عملهاى شما رابِالْحَقِّبه راستى بىزيادت و نقصانإِنَّا كُنَّا نَسْتَنْسِخُبه درستى كه ما نسخه گرفتيمما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَآنچه بوديد كه كرديد در معالم آورده كه چون ملكين دفتر عمل ايشان به آسمان برند حق سبحانه ثابت سازد در ان نسخه هر چه ثوابى يا عقابى بر ان مترتب باشد و لغو و بيهوده را محو كند و گفتهاند استنساخ از لوح محفوظ است كه سال به سال نامه اعمال بنىآدم به ملائكه مىسپارندفَأَمَّا الَّذِينَپس آنان كهآمَنُواگرويدهاند به خدا و رسول ص و آنچه از نزديك او استوَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِو كردند عملهاى شايستهفَيُدْخِلُهُمْپس درآرد ايشان رارَبُّهُمْپروردگار ايشانفِي رَحْمَتِهِدر رحمت خود كه از جمله آن بهشت استذلِكَآن ادخال در رحمت خودهُوَ الْفَوْزُ الْمُبِينُآن است رستگارى آشكاراوَ أَمَّا الَّذِينَ كَفَرُواو اما آنان كه نگرويدهاند ايشان را گويندأَ فَلَمْ تَكُنْ آياتِيآيا نبود كه آيات منتُتْلى عَلَيْكُمْخوانده مىشد بر شما يعنى پيغمبران فرستادم تا آيتهاى كتاب ما بر شما مىخواندندفَاسْتَكْبَرْتُمْپس شما تكبر كرديد و از ايمان بدان ابا نموديدوَ كُنْتُمْو بوديد شماقَوْماً مُجْرِمِينَگروهى شركآرندگانوَ إِذا قِيلَو چون گفته مىشد نزديك شما كه اى قومإِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّبه درستى كه وعده خدا بحشر و حساب و ثواب و عقاب راست استوَ السَّاعَةُ لا رَيْبَ فِيهاو قيامت هيچ شكى نيست در انقُلْتُمْ ما نَدْرِيمىگفتيد ما نمىدانيم كهمَا السَّاعَةُچه چيز است قيامتإِنْ نَظُنُّگمان نبريم بقيام ساعتإِلَّا ظَنًّامگر گمانى از شما يعنى گمان ما آن است كه شما نيز گمان داريد به قيامت و يقين نيست شما را در انوَ ما نَحْنُ بِمُسْتَيْقِنِينَو نيستم ما بىگمانان در ان يعنى ما را نيز يقينى نيست در قيام قيامت .