45 / 17
و داديم ايشان را نشانها واضح در باب دين پس اختلاف نكردند مگر بعد از آنكه آمد بديشان دانش از روى تعدّى با يكديگر هر آئينه پروردگار تو فيصل كند ميان ايشان روز قيامت در آنچه اختلاف مىكردند دران ( 17 )
45 / 18
بازساختيم ترا بر راه ظاهر از دين پس پيروى كن آن را و پيروى مكن خواهش آنان كه نمىدانند ( 18 )
45 / 19
هر آئينه ايشان دفع نخواهند كرد از تو چيزى از عقوبت خدا و هر آئينه ستمكاران بعض ايشان كارساز آن بعضاند و خدا كارساز متقيان است ( 19 )
45 / 20
اين قرآن دليلها كه واضحست مردمان را و هدايتست و بخشائش گروهى را كه يقين مىكنند ( 20 )
شرح
وَ آتَيْناهُمْو عطا كرديم ايشان رابَيِّناتٍدليلهاى روشنمِنَ الْأَمْرِاز كار دين و ملت يا معجزه هويدا يا آيتهاى پيدا در كار محمد صلى اللّه عليه و سلّم تا او را به حق بشناختند و امر او بر ايشان محقق شدفَمَا اخْتَلَفُواپس اختلاف نكردند در كار اوإِلَّامگرمِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُپس از آنكه آمد بديشان دانشى به حقيقت حال يعنى بتحقيق دانستند كه حضرت پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم آن پيغمبر است كه در توريت مذكور شده و امر او را بپوشيدندبَغْياً بَيْنَهُمْاز روى عداوت و حسد كه در ميان ايشان استإِنَّ رَبَّكَبه درستى كه آفريدگار تويَقْضِي بَيْنَهُمْحكم مىكند ميان ايشانيَوْمَ الْقِيامَةِدر روز رستخيزفِيما كانُوا فِيهِدر آنچه كه در انيَخْتَلِفُونَاختلاف كردند يعنى در كلمات مبيّنه در توريت كه مبنى بود از نعت سيّد كائنات عليه افضل الصّلوات و التسليماتثُمَّ جَعَلْناكَپس بعد از بنى اسرائيل ساختيم ترا يعنى مقرر كرديم سلوك توعَلى شَرِيعَةٍبر راهى روشنمِنَ الْأَمْرِاز كار دينفَاتَّبِعْهاپس متابعت كن آن شريعت را و پيشواى خود سازد بدان عمل نماىوَ لا تَتَّبِعْ أَهْواءَ الَّذِينَو متابعت مكن آرزوهاى آنان كهلا يَعْلَمُونَنمىدانند حقيقت توحيد را يعنى رؤساى قريش كه ترا مىگويند كه بدين پدران خود بازگردإِنَّهُمْ لَنْ يُغْنُوابه درستى كه ايشان دفع نكنندعَنْكَاز تومِنَ اللَّهِ شَيْئاًاز عذاب خدا چيزى را اگر خواهد به تووَ إِنَّ الظَّالِمِينَو به درستى كه ستمكارانبَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍبرخى از ايشان دوستان برخى ديگراند و دوستى ايشان يكديگر را بحسب مجانست است و چون ترا با ايشان جنسيت نيست از پى آرزوهاى ايشان مرو و مصاحب از جنس خود طلب كنوَ اللَّهُو خداىوَلِيُّ الْمُتَّقِينَدوست پرهيزگاران است تو هم ايشان را دوست دارهذااين متابعت شريعتبَصائِرُ لِلنَّاسِبينائيها است مر مردمان را يعنى چيزهاى روشن كه بدان بينند راه حق را از ضلالتوَ هُدىً وَ رَحْمَةٌو هدايتى و بخششى از خداىلِقَوْمٍ يُوقِنُونَمر گروهى را كه بىگمان شوند يعنى از باديه گمان گذشته طالب سر منزل يقين باشند در معالم آورده كه نفرى از مشركان مكه مؤمنان را گفتند كه آنچه شما در باب بعث و حشر مىگوئيد اگر راست باشد و ما را بعالمى ديگر برند بدانجا نيز بمال و جاه از شما افزون خواهيم بود چنانچه درين عالم هستيم آيت آمد كه .