40 / 11
گويند اى پروردگار ما مرده ساختى ما را دو بار و زنده گردانيدى ما را دو بار پس اقرار كرديم بگناهان خود پس آيا بسوى رفتن راهى هست ( يعنى حيله هست ) ( 11 )
40 / 12
اين عذاب بسبب آنست كه چون ياد كرده مىشد خدائ را تنها انكار مىكرديد و اگر شريك او مقرر كرده مىشد باور مىداشتيد پس فرمان خداى راست بلندقدر بزرگوار اوست ( 12 )
40 / 13
آنان كه مىنمايد شما را نشانهاى خود و فرومىفرستد براى شما از آسمان رزق را و پندپذير نمىشود مگر كسى كه رجوع مىكند به خدا ( 13 )
40 / 14
پس ياد كنيد خدا را يكجهت ساخته براى او عبادت را اگر چه ناخوش دارند كافران ( 14 )
شرح
قالُوا رَبَّناگويند كافران اى آفريدگار ماأَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِبميرانيدى ما را دو باروَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِو زنده گردانيدى ما را دو بار اماتت اولى بوقت انقضاى اجل است در دنيا و احياى اوّل در قبر و اماتت ثانيه هم در قبر و احياى ثانيه در بعث و در تبيان گفته كه ذريت آدم ع را كه از ظهر او بيرون آورد و ميثاق از ايشان گرفت و بميرانيد اماتت نخستين آن است و بعضى گويند اماتت نخستين آن است كه او را در رحم كه نطفه بود زنده گردانيد پس در دنيا بميرانيد و در آخرت زنده گرداند و بر هر تقدير كافران به احيا و اماتت اقرار كنند و گويندفَاعْتَرَفْناپس ما اعتراف كرديمبِذُنُوبِنابگناهان ما كه انكار و تكذيب بعث بود -فَهَلْ إِلى خُرُوجٍپس آيا هست بسوى بيرون آمدن ما از دوزخمِنْ سَبِيلٍهيچ راهى يعنى طريقه كه به آن سلوك كنيم و از دوزخ برهيم و به بهشت برسيم مراد قبول ايمان و توبه است فرشتگان ايشان را نااميد ساخته گويندذلِكُمْآنچه شما درآيند از حكم ابدبِأَنَّهُبسبب آن است كه در دنياإِذا دُعِيَ اللَّهُچون مىخواندند خداى راوَحْدَهُيكتا و يگانهكَفَرْتُمْكافر مىشدند بيگانگى او و مىگفتيد اجعل الآلهة الها واحداوَ إِنْ يُشْرَكْ بِهِو چون شرك مىآوردند به دو يعنى شركاء بوى اضافت مىكردندتُؤْمِنُوامىگرويديد شركاءفَالْحُكْمُ لِلَّهِپس كارگزارى مر خداى راستالْعَلِيِّخداى برتر از آنكه به دو شرك آرندالْكَبِيرِبزرگوارتر از آنكه غيرى را با او مساوى سازندهُوَ الَّذِياوست آن خداوندى كه بكمال قدرتيُرِيكُمْمىنمايد شما راآياتِهِنشانهاى را بر وحدت خودوَ يُنَزِّلُو فرومىفرستدلَكُمْبراى شمامِنَ السَّماءِ رِزْقاًاز آسمان اسباب روزى را چون باران يا ملائكه را بتدبير آنچه سبب رزق باشدوَ ما يَتَذَكَّرُو پند گرفته نشود يعنى عبرت نگيرد بدين آيتهاإِلَّا مَنْ يُنِيبُمگر كسى كه بازگردد به خداى يعنى از معصيت بازگشته روى به طاعت آوردفَادْعُوا اللَّهَپس بپرستيد خداى رامُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَدر حالتى كه پاكسازندگان باشيد طاعت خود را از شرك و ريا براى اووَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَو اگرچه كارهاند كافران اخلاص شما را در توحيد او زيرا كه ايشان بنعمت ايمان كافراند و شما بر ان نعمت شاكريد پس ميان شما و ايشان منافرت است و اعمال و اقوال شما مرغوب و محبوب ايشان نيست چنانچه كردار و گفتار ايشان نيز نزد شما مكروه و مبغوض است .