40 / 4
مكابره نمىكنند در آيتهاى خدا مگر كافران پس غره نكند ترا آمد و رفت ايشان در شهرها ( 4 )
40 / 5
دروغ داشتند پيش از ايشان قوم نوح و جماعتهاى ديگر بعد از قوم نوح و قصد كرد هر جماعتى به پيغامبر خود تا بگيرند آن را و مكابره كردند بشبهات بيهوده تا ناچيز سازند به آن سخن درست را پس گرفتيم ايشان را پس چگونه بود عقوبت من ( 5 )
40 / 6
و همچنين ثابت شد حكم پروردگار تو بر كافران كه ايشان اهل دوزخاند ( 6 )
40 / 7
آنان كه برمىدارند عرش را و آنان كه گرداگرد عرشاند تسبيح مىگويند همراه ستايش پروردگار خويش و ايمان مىآرند به او و آمرزش مىخواهند براى مؤمنان مىگويند اى پروردگار ما
شرح
ما يُجادِلُجدال نكنند و طعنه نزنندفِي آياتِ اللَّهِدر آيتهاى خداى تعالى بعد از آنكه تنزيل آن محقق شدإِلَّا الَّذِينَ كَفَرُوامگر آنان كه پوشيدند حق رافَلا يَغْرُرْكَپس بايد كه فريب ندهد تراتَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلادِگرديدن كافران در شهرهاى شام و يمن براى تجارت يعنى بدل درميار كه ايشان را مهلتى و فرصتى هست جهت آنكه عاقبت كار خاتمه روزگار ايشان بخسار و بوار خواهد كشيدكَذَّبَتْ قَبْلَهُمْتكذيب كردند پيش از قوم توقَوْمُ نُوحٍگروه نوح عليه السلاموَ الْأَحْزابُو تكذيب كردند گروهى چند كه سپاه كشيدند بر روى رسلمِنْ بَعْدِهِمْاز پس قوم نوح عليه السلام مر پيغمبران خود را چون قوم عاد و ثمود عليه السلاموَ هَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍو قصد كردند هر يك ازينهابِرَسُولِهِمْبه پيغمبر ع فرستاده شده بديشانلِيَأْخُذُوهُتا بگيرند او را و هر ايذائى كه خواهند به دو رسانندوَ جادَلُواو خصومت كردند با پيغمبران خودبِالْباطِلِبه سخنان بيهوده خودلِيُدْحِضُواتا زائل گردانند و ناچيز كنندبِهِ الْحَقَّبباطل خود سخن حق را كه متابعت آن واجب بودفَأَخَذْتُهُمْپس گرفتم ايشان را و هلاك كردم به مكافات آنفَكَيْفَ كانَپس چگونه بودعِقابِعقوبت من ايشان راوَ كَذلِكَو چنانچه واجب شده بود عذاب بر مكذبان امم ماضيهحَقَّتْواجب شده استكَلِمَةُ رَبِّكَحكم پروردگار تو به عذاب و عقابعَلَى الَّذِينَ كَفَرُوابر آنها كه كافر شدهاند از قوم توأَنَّهُمْبه سبب آنكه ايشانأَصْحابُ النَّارِملازمان دوزخاند يعنى مستوجب عذاب آن جهانى نيز هستند و اگر قوم تو از عبادت حق روى بگردانند زيانى بملك وى نمىرسد زيرا كه پرستنده و ثناگوينده او بسياراند از خواص مخلوقات و از جمله ايشانالَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَآنان كه برمىدارند عرش را و حمله عرش اشراف ملائكهاند در كشاف آورده كه حق سبحانه جميع فرشتگان را مىفرمايد تا صبح و شام از روى اجلال و اكرام بر حمله عرش سلام مىكنندوَ مَنْ حَوْلَهُو آنان كه گرداگرد عرش انداز كروبيان كه طواف مىكنند و ايشان را طوّافان مىگويند و ايشان هفتاد هزار صفاند عرش را در ميان گرفته و بشوق و ذوقيُسَبِّحُونَتسبيح مىگويند تسبيح مقترنبِحَمْدِ رَبِّهِمْبستايش پروردگار ايشان يعنى خداى را ذاكراند بمجامع ثنا از صفات اجلال و اكرام در معالم از شهر بن حوشب نقل مىكند كه حمله عرش هشتاند چهار مىگويند سبحانك اللهم و بحمدك لك الحمد على حلمك بعد علمك و چهار ديگر مىگويند سبحانك اللهم و بحمدك لك الحمد على عفوك بعد قدرتك و گويا ايشان به نسبت كرم الهى با ذنوب بنىآدم اين كلمات مىگويندوَ يُؤْمِنُونَ بِهِو مىگروند به پروردگار خودوَ يَسْتَغْفِرُونَو آمرزش مىخواهند از خداىلِلَّذِينَ آمَنُوابراى آنان كه گرويدهاند و مىگويندرَبَّنااى آفريدگار ما .