40 / 15
اوست بلندكنندهء مرتبها خداوند عرش مىاندازد وحى را از فرمان خود بر هر كرا خواهد از بندگان خود تا بترساند آن بنده از روز ملاقات ( 15 )
40 / 16
روز كه ايشان بيرون آيند پوشيده نباشد بر خدا از ايشان چيزى خدا فرمايد كراست پادشاهى امروز باز خود جواب دهد مر خداى يگانه غالب را ( 16 )
40 / 17
امروز پاداش داده شود هر شخصى بحسب آنچه كرده است هيچ ستم نيست امروز هر آئينه خدا زود حسابكننده است ( 17 )
شرح
رَفِيعُ الدَّرَجاتِاوست بردارنده درجههاى بندگان در دنيا بتفاوت طبقات و در عقبى بتفاوت مراتب و مقامات و يا رافع درجات انبياء است درجه آدم عليه السلام را به صفوت برداشته و نوح عليه السلام را به دعوت و ابراهيم عليه السلام را بخلت و موسى عليه السلام را به قربت و عيسى عليه السلام را به زهادت و محمد صلّى اللّه عليه و سلم را به شفاعت سلمى رح فرموده كه درجه هر كه خواهد بردارد به معرفت و شناخت حقائق و در بحر الحقائق آورده كه بردارنده درجات محبان است به فنا از محبت و بقا به محبوبيت عزيزى فرموده كه لا يوجد البقاء الا بالفناء تا شربت فنا ننوشى خلعت بقا نپوشى قطعهبنوش درد فنا گر بقا همىخواهى * كه زاد راه بقاى دردى خراباتستز حال خويش فنا شو درين ره اى عطار * كه باقى در ره عشاق فانى الذّات استذُو الْعَرْشِخداوند عرش است يعنى خالق و مالك او يا خداوند ملك و سلطان استيُلْقِي الرُّوحَمىافگند - وحى رامِنْ أَمْرِهِبفرمان خود يا فرستد جبرئيل راعَلى مَنْ يَشاءُبر هر كه مىخواهدمِنْ عِبادِهِاز بندگان خود يعنى رتبت نبوت عطا مىكند بهر كه مىخواهدلِيُنْذِرَتا بيم كند آنكه به دو وحى آمده مردمان رايَوْمَ التَّلاقِاز روز يكديگر را ديدن يعنى روز كه ارواح باجساد ملاقات كنند يا اهل زمين و آسمان يا اوّلين و آخرين يا معبودان و عابدان يا مظلومان و ظالمان يا هر عاملى ملاقى شود مر عمل خود را يا مجموع اين مذكورات با يكديگر ملاقات كننديَوْمَ هُمْروز كه ايشان يعنى عبادبارِزُونَآشكارا باشند از قبرها برآمدهلا يَخْفىپوشيده نشودعَلَى اللَّهِبر خداى تعالىمِنْهُمْاز ايشان يعنى اعيان و اعمال و احوال بندگان با وجود كثرت ايشانشَيْءٌچيزى بلكه همه را داند و بر وفق عمل جزا دهد و منادى ندا كندلِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَمر كراست پادشاهى و كارگزارى امروز پس همه بندگان باتفاق يكديگر جواب دهند كهلِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِمر خداى را كه يگانه است در حكم شكننده منازعان مدعيان ملك و چون كفّار را علم ضرورى حاصل شده باشد بوحدانيت الهى درين جوابات با مؤمنان موافق باشندالْيَوْمَ تُجْزىامروز پاداش داده شودكُلُّ نَفْسٍهر تنى رابِما كَسَبَتْجزاى آنچه كرده استلا ظُلْمَ الْيَوْمَستم نيست امروز نه از ثواب كسى كم كنند و نه بر عقاب كسى افزايند و نه كسى را به گناه ديگرى گيرند و نه نيكى را پاداش برى دهند و نه بدى را نيكىإِنَّ اللَّهَبه درستى كه خداى تعالىسَرِيعُ الْحِسابِزود شما راست بوقت حساب و جزاى هر كس را در قيامت بسرعت بوى رساند زيرا كه لا يشغله شىء عن شىء در وسيط آورده كه رسول صلّى اللّه عليه و سلّم فرمود كه خداى تعالى مىفرمايد من پادشاه جزادهندهام نشايد هيچ بهشتى را كه در بهشت درآيد و نه هيچ دوزخى را كه در دوزخ شود و نزديك ايشان مظلمه باشد تا آن را قصاص نكنم پس اين آيت برخواند كه اليوم تجزى الى آخرة رباعىدر وعده اهل ظلم حالى عجب است * ورزيدن ظلم را وبالى عجب استاز ظلم بپرهيز كه در روز جزا * لا ظلم اليوم گوشمالى عجب است .