است .
مسئوليت و عامل زمان
[ 12 ]
وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ وَ النَّهارَ آيَتَيْنِ
- و شب و روز را دو آيت و نشانه قرار داديم . » پس شب و آنچه از آرامش و سكون دارد ، آيتى از آيات خدا است ، و به همين گونه است روز و تحرك و فعاليت كه آن نيز آيتى است .
/ 210
فَمَحَوْنا آيَةَ اللَّيْلِ وَ جَعَلْنا آيَةَ النَّهارِ مُبْصِرَةً
- پس آيت شب را از بين برديم و آيت روز را وسيلهء بينايى قرار داديم ، » از آن روى كه با فعاليت و نشاط براى دست يافتن به رزق و روزى در حركت شكوفان و آباد است .
لِتَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ وَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَ الْحِسابَ
- براى آن كه به جستجوى بخششى از پروردگار خويش برخيزيد و از شمار سالها و حساب آگاه شويد . » به دنبال يكديگر آمدن شب و روز وسيلهاى براى آگاهى يافتن از حساب زمان است - و اين ظاهر آيه را نشان مىدهد - اما هدف از آن بيان اين امر است كه حركت زمان انسان را به تحمل مسئوليت در دنيا و دريافت حقيقت نفس خويش دعوت مىكند ، و انسانى كه فكر او بسته مىشود و از حركت بازمىماند ، چيزى جز بيهودگى و وقتگذرانى به دست نمىآورد ، و خداى تعالى در حديثى قدسى گفته است : « اى پسر آدم ، تو روزهايى و چون يك روز بگذرد پارهاى از تو گذشته است » پس آن كس كه بداند زمان را قيمتى است ( به حساب نفس خويش در ساعتها و دقيقهها رسيدگى مىكند ) پيش مىرود ، بدان جهت كه مىداند كه « آن كس كه بر مركب شب و روز سوار است ، اگر هم ايستاده باشد با آن پيش مىرود » .
وَ كُلَّ شَيْءٍ فَصَّلْناهُ تَفْصِيلًا
- و ما در ميان همهء چيزها جدايى و